Một NST kép vẫn được tính là một NST

Ở sinh vật nhân thực, **nhiễm sắc thể (NST)** trong nhân là cấu trúc mang gene, gồm DNA kết hợp với protein, chủ yếu là histone. DNA được cuộn và tổ chức qua nhiều mức nên nằm gọn trong nhân. Các gene sắp xếp dọc theo phân tử DNA của NST, không phải mỗi NST chỉ chứa một gene.
Khi tế bào phân chia, NST co xoắn nên dễ quan sát hình dạng hơn. Ở kì giữa, NST co ngắn rõ, có thể thấy dạng que, chữ V, chữ X hoặc dạng khác tùy NST và vị trí tâm động. NST không giữ hình chữ X suốt đời tế bào.
**Tâm động** là vùng giúp NST gắn với thoi phân bào; vị trí của nó phân chia các cánh NST. NST tâm lệch có cánh ngắn và cánh dài. Trước nhân đôi, một NST đơn chứa một phân tử DNA. Sau nhân đôi, một NST kép gồm **hai chromatid chị em** gắn nhau ở vùng tâm động, mỗi chromatid chứa một DNA.
Vì hai chromatid chưa tách thành các NST độc lập, nhân đôi làm lượng DNA tăng gấp đôi nhưng **số NST chưa tăng**. NST kép khác cặp NST tương đồng: “kép” nói về trạng thái nhân đôi của một chiếc, còn “cặp tương đồng” gồm hai chiếc.
Đếm riêng hai đại lượng
Tế bào có 6 NST đơn trước nhân đôi, tương ứng 6 phân tử DNA trong các NST. Sau khi cả 6 NST nhân đôi nhưng chưa phân li, tế bào có **6 NST kép và 12 phân tử DNA**, không phải 12 NST kép.
Một hình chữ X trong mô hình NST kép là một NST gồm hai chromatid. Đếm mỗi nhánh chữ X như một NST riêng sẽ sai.
Bài luyện
Tế bào có 8 NST đơn. Sau khi DNA nhân đôi hoàn tất, các chromatid chưa tách, số NST và số DNA trong các NST lần lượt là gì?
Đã tính hai chromatid của một NST kép thành hai NST độc lập.
Đúng: số NST giữ nguyên, mỗi NST kép có hai DNA.
DNA đã nhân đôi nên không còn chỉ tám phân tử.
Số NST không tăng ở thời điểm này và DNA phải tăng gấp đôi.
Lời giải
Mỗi NST đơn nhân đôi thành một NST kép, chưa tách nên vẫn 8 NST. Mỗi NST kép có hai chromatid, mỗi chromatid một DNA: 8×2=16 DNA. Chọn B.
Bài luyện
Bộ phận nào của NST giúp gắn với thoi phân bào và xác định ranh giới giữa các cánh?
Đầu mút không phải vùng chia các cánh và gắn thoi đang hỏi.
Cánh ngắn nằm ở một phía của tâm động.
Cánh dài nằm ở phía còn lại, không phải vùng xác định ranh giới.
Đúng: tâm động có các vai trò đã nêu.
Lời giải
Tâm động là vùng đặc trưng trên NST, liên quan sự gắn vào thoi phân bào. Vị trí tâm động chia NST thành các cánh. Chọn D.