Lịch sử sự sống gồm nhiều nhánh, không phải một hàng thẳng
Những hệ sống sớm có cấu tạo đơn giản; các dạng **nhân sơ** xuất hiện trước các dạng nhân thực. Tế bào nhân thực có nhân được bao bởi màng, khác tế bào nhân sơ chưa có nhân theo cấu tạo đó.
**Cộng sinh nội bào** là quan hệ sinh vật sống bên trong tế bào sinh vật khác. Bằng chứng ủng hộ nguồn gốc ti thể từ vi khuẩn hiếu khí cộng sinh với tế bào chủ; về sau, một số dòng nhận vi khuẩn quang hợp, liên quan nguồn gốc lục lạp. Không phải mọi tế bào nhân thực đều có lục lạp, cũng không phải cứ nuốt vi khuẩn là lập tức thành nhân thực.
Từ các dòng nhân thực đơn bào, các dạng đa bào xuất hiện qua lịch sử tiến hóa, với tế bào liên kết, phối hợp và phân hóa chức năng. Sinh giới tiếp tục phân nhánh thành nhiều nhóm. Biến đổi môi trường và tuyệt chủng cũng ảnh hưởng lịch sử đó; không phải mọi nhánh đều còn sống đến nay.
Vi khuẩn, cổ khuẩn và sinh vật đơn bào vẫn tồn tại cùng các sinh vật đa bào. “Xuất hiện trước” không có nghĩa toàn bộ dạng sớm đã biến mất hoặc mọi dòng phải trở thành động vật.
Phân biệt nguồn gốc bào quan và số lượng tế bào
Một tế bào có ti thể nhưng không có lục lạp vẫn có thể là tế bào nhân thực. Ti thể giúp thực hiện hô hấp tế bào; lục lạp liên quan quang hợp ở những nhóm có bào quan này.
Một sinh vật gồm một tế bào nhân thực là **đơn bào nhân thực**, không phải đa bào chỉ vì bên trong có nhiều bào quan. Đa bào xét nhiều tế bào phối hợp tạo cơ thể.
Bài luyện
Theo giải thích cộng sinh nội bào đang học, nguồn gốc ti thể liên quan điều gì?
Đó là hướng giải thích lục lạp, không phải ti thể.
Đúng: đây là hướng giải thích được bằng chứng ủng hộ.
Nguồn gốc ti thể đang xét không phải do nhân tách thành phần.
Giải thích cộng sinh nhấn mạnh nguồn gốc vi khuẩn, không chỉ màng gấp nếp.
Lời giải
Ti thể có nguồn gốc liên quan vi khuẩn hiếu khí sống bên trong tế bào chủ, rồi trở thành bào quan qua quá trình tiến hóa lâu dài. Chọn B.
Bài luyện
Một sinh vật chỉ gồm một tế bào, có nhân được bao bởi màng và có ti thể. Cách gọi nào phù hợp?
Đa bào đếm tế bào, không đếm bào quan.
Thiếu lục lạp không làm tế bào thành nhân sơ.
Đúng: một tế bào và có nhân theo cấu tạo nhân thực.
Nhiều sinh vật có cơ thể chỉ một tế bào.
Lời giải
Đơn bào mô tả cơ thể một tế bào; nhân thực mô tả cấu tạo tế bào có nhân được bao bởi màng. Có nhiều bào quan không đồng nghĩa đa bào. Chọn C.