Lực làm vật dịch chuyển
Đẩy xe làm xe chuyển động, nâng thùng lên cao là các trường hợp lực thực hiện **công cơ học**. Công cho biết phần năng lượng được truyền qua tác dụng của lực.
Khi lực $F$ không đổi và vật dịch chuyển quãng đường $s$ **theo hướng của lực**, công của lực là:
$$A=Fs.$$
$F$ tính bằng N, $s$ bằng m, công $A$ bằng J; $1\ \mathrm J=1\ \mathrm{N\,m}$. Các bội thường dùng: 1 kJ = 1 000 J; 1 MJ = 1 000 000 J. Ngoài ra, 1 cal ≈ 4,186 J; 1 BTU ≈ 1 055 J.
Giữ một thùng đứng yên có thể gây mỏi, nhưng lực giữ không thực hiện công lên thùng trong thời gian thùng không dịch chuyển. “Tốn sức” trong đời sống không đồng nghĩa với công cơ học trong mọi tình huống.
Đẩy xe hàng
Một lực không đổi 80 N đẩy xe đi 5 m theo hướng lực. Công của lực đẩy là:
$$A=80\times5=400\ \mathrm J=0{,}4\ \mathrm{kJ}.$$
Phải dùng quãng đường trong thời gian lực đang tác dụng và theo hướng được nêu. Bài này không yêu cầu công thức có góc giữa lực và chuyển động.
Bài luyện
Lực không đổi 150 N kéo vật đi 4 m theo hướng lực. Công của lực kéo bằng bao nhiêu?
Cần nhân lực với quãng đường, không chia.
Không cộng hai đại lượng khác đơn vị.
Đúng: 150 nhân 4 bằng 600.
Công thức công không có hệ số một nửa.
Lời giải
Lực không đổi, vật dịch chuyển theo hướng lực nên $A=Fs=150\times4=600$ J. Chọn C.
Bài luyện
Một người giữ thùng đứng yên trong 20 s. Công của lực giữ tác dụng lên thùng trong thời gian này bằng bao nhiêu?
Đúng: thùng không dịch chuyển.
Thời gian không thay cho quãng đường trong công thức công.
Trọng lượng chia thời gian không cho công.
Không cần biết khối lượng để kết luận công bằng 0 khi thùng đứng yên.
Lời giải
Trong thời gian xét, thùng đứng yên nên không có quãng đường dịch chuyển; công của lực giữ lên thùng bằng 0. Điều này không có nghĩa cơ thể người không tiêu hao năng lượng. Chọn A.