Hai phần của cơ năng
Khi một quả bóng đang rơi, bóng vừa chuyển động vừa ở trên cao so với mặt đất. Bóng có cả động năng và thế năng trọng trường. **Cơ năng** là tổng hai phần:
$$W=W_\text{đ}+W_\text{t}=\frac12mv^2+Ph.$$
Cả ba đại lượng năng lượng đều tính bằng J và phải dùng cùng gốc thế năng. Nếu động năng là 4 J, thế năng là 6 J thì cơ năng bằng 10 J.
Vật đi xuống và đi lên

Khi vật rơi xuống, độ cao giảm, tốc độ tăng: thế năng giảm và động năng tăng. Khi vật được ném thẳng đứng lên, độ cao tăng, tốc độ giảm: động năng giảm và thế năng tăng.
Với con lắc, từ vị trí cao về vị trí thấp nhất, thế năng chuyển hóa thành động năng; từ vị trí thấp nhất đi lên, động năng chuyển hóa thành thế năng. Nếu chọn vị trí thấp nhất làm gốc, thế năng ở đó bằng 0.
Cộng đủ hai phần
Một vật có khối lượng 1 kg, ở độ cao 2 m so với mặt đất và đang chuyển động với tốc độ 4 m/s. Dùng $P=10m$:
$$W_\text{đ}=\frac12\times1\times4^2=8\ \mathrm J.$$
$$W_\text{t}=10\times1\times2=20\ \mathrm J.$$
$$W=8+20=28\ \mathrm J.$$
20 J chỉ là thế năng, chưa phải cơ năng của vật đang chuyển động này.
Bài luyện
Tại một vị trí, động năng của vật là 7 J và thế năng là 12 J. Cơ năng bằng bao nhiêu?
Cơ năng là tổng, không phải hiệu.
Đây mới là phần thế năng.
Đúng: 7 cộng 12 bằng 19.
Không nhân hai phần năng lượng.
Lời giải
Cơ năng bằng tổng động năng và thế năng tại vị trí đang xét: W = 7 + 12 = 19 J. Chọn C.
Bài luyện
Con lắc đang đi từ vị trí thấp nhất lên phía vị trí cao nhất. Động năng và thế năng trọng trường thay đổi thế nào?
Đúng: vật lên cao nhưng chậm dần.
Đây là chiều biến đổi khi đi xuống.
Tốc độ giảm nên động năng không tăng.
Độ cao tăng nên thế năng không giảm.
Lời giải
Con lắc đi lên cao dần nên thế năng trọng trường tăng; tốc độ giảm dần nên động năng giảm. Động năng chuyển hóa thành thế năng. Chọn A.