Một ngày nóng chưa thay thế được dữ liệu nhiều năm
Bằng chứng ấm lên được xem xét từ **nhiều nguồn quan sát dài hạn**: nhiệt độ trung bình tăng, đại dương ấm lên, nhiều khối băng và sông băng giảm, mực nước biển trung bình tăng. Không dùng riêng một ngày nắng nóng hoặc một trận rét để kết luận xu thế khí hậu toàn cầu.
Nước biển dâng do nước biển ấm lên và nở ra, cùng với băng trên đất liền tan chảy vào biển. Đây không phải chỉ là băng đang nổi trên biển tan. Nước biển dâng làm tăng rủi ro ngập, xói lở và xâm nhập mặn ở vùng thấp ven biển. Nhiệt độ tăng còn gây sức ép lên sinh vật và sản xuất; mức tác động tùy nơi và điều kiện.
CO₂ tăng còn làm đại dương hấp thụ thêm CO₂, gây acid hóa nước biển. Đây là hệ quả hóa học của CO₂ hòa tan, không nên giải thích đơn giản là “nước nóng lên thì tự thành acid”.
**Giảm phát thải:** sử dụng năng lượng hiệu quả, giảm đốt nhiên liệu hóa thạch, phát triển nguồn điện ít phát thải, bảo vệ và phục hồi rừng, quản lí chất thải. **Thích ứng:** điều chỉnh sản xuất, bảo vệ vùng ven biển và chuẩn bị ứng phó tác động đã xảy ra. Hai nhóm việc bổ sung nhau, không thay thế nhau.
Đổi thiết bị cần xét cả nguồn cung cấp năng lượng
Xe điện không đốt xăng ngay ở ống xả, nhưng điện để sạc có thể được sản xuất từ nhiều nguồn. Muốn đánh giá giảm phát thải cần xét cả nguồn điện và quá trình sử dụng, không kết luận “dùng điện là không phát thải ở mọi khâu”.
Tiết kiệm điện hợp lí giúp giảm nhu cầu sản xuất năng lượng. Trồng, bảo vệ rừng hỗ trợ hấp thụ carbon, nhưng không phải lí do để tiếp tục đốt nhiên liệu không hạn chế.
Bài luyện
Thông tin nào thích hợp nhất để nhận xét xu thế khí hậu thay vì chỉ mô tả thời tiết một ngày?
Đây là quan sát ngắn hạn tại một nơi.
Đúng: dữ liệu dài hạn, phạm vi rộng giúp nhận xét xu thế khí hậu.
Một sự kiện đơn lẻ không đủ đại diện xu thế lâu dài.
Cảm giác cá nhân không thay thế số đo khí hậu.
Lời giải
Khí hậu được nhận xét từ dữ liệu dài hạn và phạm vi phù hợp. Chuỗi nhiệt độ trung bình toàn cầu qua nhiều thập kỉ thích hợp hơn một ngày, một cơn mưa hay cảm giác cá nhân. Chọn B.
Bài luyện
Hai yếu tố nào góp phần làm mực nước biển trung bình tăng khi Trái Đất ấm lên?
Đã bỏ giãn nở nhiệt và nguồn nước từ băng trên đất liền.
Đây không phải hai cơ chế trực tiếp làm nước biển dâng đang học.
Đúng: cả giãn nở nhiệt và băng trên đất liền mất đi đều góp phần.
Không mô tả cơ chế mực nước biển tăng do ấm lên.
Lời giải
Nước biển ấm lên nở ra; băng trên đất liền tan đưa thêm nước vào biển. Hai yếu tố góp phần làm tăng mực nước biển trung bình. Không đồng nhất băng trên đất liền với băng đang nổi. Chọn C.