Bẩm sinh nói về thời điểm, di truyền nói về cơ sở sinh học

Theo cách phân biệt ở mức giáo khoa, **bệnh di truyền** nhấn mạnh rối loạn chức năng có cơ sở biến đổi gene hoặc NST; **tật di truyền** nhấn mạnh thay đổi cấu tạo cơ thể có cơ sở di truyền. Một tình trạng có thể đồng thời ảnh hưởng cả cấu tạo và chức năng, nên hai mặt không hoàn toàn tách rời.
Hở khe môi là có khe hở ở môi trên; hở vòm miệng liên quan phần ngăn khoang miệng với khoang mũi. Dính ngón là hai hay nhiều ngón có vùng mô nối với nhau; thừa ngón là có thêm ngón. Đây là những khác biệt cấu tạo bẩm sinh được nêu trong bài học.
**Bẩm sinh không đồng nghĩa luôn di truyền.** Hở khe môi, vòm miệng có thể liên quan phối hợp yếu tố gene và yếu tố khác; dính ngón cũng có nhiều nguyên nhân. Hình dạng giúp mô tả biểu hiện, không đủ để xác định gene gây ra hoặc kết luận được truyền từ bố mẹ.
Mô tả điều thấy được trước khi nói về nguyên nhân
Ở mô hình dính ngón, dấu hiệu cần nhận ra là **vùng mô nối hai ngón**, không phải cứ ngón đặt sát nhau là dính ngón. Ở mô hình hở khe môi, phần được đánh dấu là khe hở trên môi trên.
Để tìm nguyên nhân của một trường hợp thật, cần thông tin gia đình, khám và những đánh giá chuyên môn phù hợp. Một bức ảnh không cho biết đầy đủ quá trình phát triển hay kiểu gene.
Bài luyện
Mô hình có vùng mô nối hai ngón liền kề với nhau, không có thêm ngón. Biểu hiện cấu tạo nào được mô tả?
Thừa ngón cần có thêm ngón, trái dữ kiện.
Đúng: có vùng mô nối các ngón.
Hở khe môi thuộc cấu tạo môi, không phải vùng nối ngón.
Hình ngón không trực tiếp xác định bộ NST.
Lời giải
Dính ngón có sự nối giữa hai hay nhiều ngón. Dữ kiện không nêu thêm ngón hoặc khe hở ở môi, cũng không cung cấp bộ NST. Chọn B.
Bài luyện
Nhận xét nào phân biệt đúng bẩm sinh và di truyền?
Thời điểm có tình trạng không chứng minh mô hình một allele lặn.
Người mang allele lặn có thể không biểu hiện; biến đổi cũng có thể phát sinh mới.
Đúng: hai khái niệm không đồng nhất.
Biến đổi có thể phát sinh mới hoặc được mang mà chưa biểu hiện.
Lời giải
Bẩm sinh mô tả thời điểm tồn tại. Di truyền mô tả cơ sở gene hoặc NST; nguyên nhân cần được đánh giá, không chỉ dựa vào thời điểm hay quan sát gia đình. Chọn C.