Từ câu hỏi nghiên cứu đến kết luận
Báo cáo giúp người khác hiểu đã tìm hiểu điều gì, thực hiện ra sao và có căn cứ nào cho kết luận. Cấu trúc thường gồm:
| Phần | Nội dung cần thể hiện |
|---|---|
| Tiêu đề | Nêu đúng vấn đề đã tìm hiểu. |
| Tóm tắt | Tóm lược mục tiêu, cách làm, kết quả và kết luận. |
| Giới thiệu | Nêu vấn đề, lí do và mục tiêu. |
| Phương pháp | Mô tả dụng cụ, cách thu thập và xử lí dữ liệu. |
| Kết quả | Trình bày dữ liệu bằng lời, bảng, hình hoặc biểu đồ phù hợp. |
| Thảo luận | Giải thích kết quả, nhận xét giới hạn và so sánh khi có căn cứ. |
| Kết luận | Trả lời ngắn gọn vấn đề dựa trên kết quả. |
| Tài liệu tham khảo | Ghi những nguồn thực sự đã dùng. |
Dữ liệu phải ghi trung thực, kèm đơn vị khi đo đại lượng. Nếu phép đo khác dự đoán, cần xem lại cách đo và thảo luận nguyên nhân, không sửa số liệu cho khớp dự đoán.
Tách kết quả khỏi lời giải thích
Trong một phép đo minh họa, ba lần đo thời gian cùng một hoạt động được 12 s, 13 s và 12 s. **Phần kết quả** ghi đủ ba giá trị này. **Phần thảo luận** có thể nêu sự chênh lệch do thao tác bấm giờ; muốn kết luận nguyên nhân cần có thêm căn cứ.
Khi thuyết trình, giữ mạch vấn đề → cách làm → kết quả → kết luận. Trang trình chiếu chỉ giữ ý chính, bảng và hình dễ đọc; phần giải thích nói thêm khi trình bày. Báo cáo treo tường cũng cần các phần rõ ràng, chữ dễ đọc và có tài liệu tham khảo. Cả hai hình thức đều phải phản ánh đúng dữ liệu trong báo cáo.
Bài luyện
Một phép đo cho kết quả khác dự đoán. Cách làm nào phù hợp với báo cáo khoa học?
Bỏ dữ liệu không có căn cứ làm báo cáo thiếu trung thực.
Đúng: dữ liệu và cách giải thích cần được phân biệt.
Đây không còn là số liệu thực đo.
Kết luận phải dựa trên kết quả có thể kiểm tra.
Lời giải
Cần ghi trung thực kết quả, kiểm tra thao tác và xem xét nguyên nhân sai khác. Dự đoán có thể chưa đúng hoặc phép đo có sai lệch; không sửa dữ liệu để bảo vệ dự đoán. Chọn B.
Bài luyện
Trong báo cáo, phần nào chủ yếu trình bày các giá trị đo được bằng bảng, chưa đi vào giải thích nguyên nhân?
Giới thiệu nêu vấn đề và mục tiêu.
Phương pháp mô tả cách thu thập, xử lí dữ liệu.
Thảo luận phân tích ý nghĩa và nguyên nhân.
Đúng: kết quả trình bày dữ liệu thu được.
Lời giải
Bảng số liệu thuộc phần kết quả. Cách tạo ra bảng được nêu trong phương pháp; nhận xét, giải thích số liệu thuộc phần thảo luận. Chọn D.