Đường kéo dài gặp nhau, tia thật không gặp nhau
**Ảnh ảo** được xác định bằng giao của đường kéo dài ngược các tia ló. Mắt nhận các tia ló và nhìn thấy ảnh, nhưng không hứng ảnh ảo trực tiếp trên màn ở vị trí ảnh.
Với kính hội tụ, vật ở trong tiêu cự cho ảnh ảo cùng chiều, lớn hơn vật, ở cùng phía kính với vật. Với kính phân kì, một vật thật đặt trước kính cho ảnh ảo cùng chiều, nhỏ hơn vật, nằm giữa quang tâm và tiêu điểm phía vật.
Cách dựng vẫn dùng tia qua O và tia song song trục chính. Vì tia ló loe ra, cần kéo dài ngược chúng bằng nét đứt để tìm B', rồi hạ vuông góc xuống trục chính để tìm A'.
Thấy ảnh lớn hay nhỏ?
Nhìn một chữ qua thấu kính hội tụ khi chữ ở trong tiêu cự: ảnh cùng chiều và lớn hơn chữ. Với thấu kính phân kì: ảnh cùng chiều nhưng nhỏ hơn chữ.
Hai ảnh đều là ảnh ảo, nhưng kích thước khác nhau. Có thể phối hợp quan sát rìa kính, đường truyền chùm sáng song song và đặc điểm ảnh để nhận biết loại kính.
Bài luyện
Vật nhỏ cách kính hội tụ 3 cm, tiêu cự kính 5 cm. Ảnh có đặc điểm nào?
Vật ở trong tiêu cự không cho ảnh thật.
Vật ở trong tiêu cự không cho ảnh thật.
Ảnh nhỏ hơn vật là đặc điểm kính phân kì với vật thật.
Đúng: d < f đối với kính hội tụ.
Lời giải
Vì 3 cm < 5 cm nên vật nằm trong tiêu cự của kính hội tụ, cho ảnh ảo cùng chiều và lớn hơn vật. Chọn D.
Bài luyện
Nhận xét nào đúng về ảnh ảo qua thấu kính?
Đúng: mắt nhận các tia ló có đường kéo dài gặp nhau.
Ảnh ảo vẫn nhìn thấy được qua kính.
Ảnh ảo của vật thật trong các trường hợp đang học cùng chiều với vật.
Giao các tia ló thật cho ảnh thật, không phải ảnh ảo.
Lời giải
Ảnh ảo là giao của đường kéo dài các tia ló, không phải nơi các tia sáng thật tập trung. Mắt nhìn thấy ảnh qua kính nhưng màn ở vị trí ảnh không hứng được ảnh đó. Chọn A.