Nhóm COOH khác nhóm OH của ethanol
**Acetic acid** có công thức phân tử C₂H₄O₂, công thức cấu tạo thu gọn CH₃–COOH. Nhóm **COOH** gồm một C liên kết đôi với O và liên kết đơn với OH; nhóm này tạo nên tính acid đặc trưng.
Không viết cấu tạo acetic acid thành CH₃–O–OH vì sẽ thiếu một C và sai trật tự liên kết. Có nhóm OH bên trong COOH cũng không có nghĩa acetic acid có cùng tính chất như ethanol CH₃–CH₂–OH.
Acetic acid nguyên chất là chất lỏng không màu, có mùi đặc trưng, vị chua, tan vô hạn trong nước; sôi khoảng 118 °C ở áp suất khí quyển, có khối lượng riêng khoảng 1,045 g/mL ở 25 °C. Giấm ăn là dung dịch chứa acetic acid, theo khoảng thường gặp trong SGK khoảng 2–5%, không phải acetic acid nguyên chất.
Dung dịch acetic acid có tính acid, làm quỳ tím hóa đỏ. **Acid yếu** vẫn có thể phản ứng với các chất thích hợp; “yếu” không có nghĩa không phản ứng hay hóa chất luôn an toàn. Không nếm, tự ngửi hoặc dùng hóa chất phòng thí nghiệm làm giấm ăn.
Đếm nguyên tử trong CH₃COOH
Nhóm CH₃ có 1 C và 3 H; nhóm COOH có 1 C, 2 O và 1 H. Cộng lại được 2 C, 4 H, 2 O, nên công thức phân tử là C₂H₄O₂.
Nếu chỉ xét nhóm OH, sẽ bỏ qua C=O nằm ngay trong nhóm COOH. Cần đọc cả nhóm đặc trưng, không chỉ một phần của nhóm.
Bài luyện
Công thức phân tử của chất có cấu tạo CH₃COOH là gì?
Đây là công thức phân tử của ethanol, không phải acetic acid.
Đã bỏ sót C trong COOH.
Đã bỏ H trong COOH.
Đúng: 2 C, 3 + 1 = 4 H, 2 O.
Lời giải
CH₃COOH có 2 C; số H là 3 + 1 = 4 và có 2 O. Công thức phân tử là C₂H₄O₂. Chọn D.
Bài luyện
Nhóm nguyên tử gây nên tính acid đặc trưng của acetic acid là nhóm nào?
CH₃ không phải nhóm gây tính acid đặc trưng ở đây.
Công thức acetic acid không có nhóm CH₂ này.
Đúng: nhóm COOH đặc trưng cho acid hữu cơ đang học.
C₂H₅ không phải nhóm đặc trưng của acetic acid.
Lời giải
Acetic acid có cấu tạo CH₃–COOH; nhóm COOH tạo nên tính chất acid đặc trưng. Không đồng nhất nhóm này với CH₃ hoặc riêng OH của ethanol. Chọn C.