Xương nâng đỡ, cơ tạo lực kéo
Bộ xương gồm xương đầu, xương thân và xương chi. Xương tạo khung nâng đỡ và bảo vệ các cơ quan; ví dụ, hộp sọ bảo vệ não, lồng ngực bảo vệ tim và phổi.
Xương chứa **chất khoáng**, giúp xương cứng và chịu lực, cùng **chất hữu cơ**, góp phần làm xương dẻo dai. Hai thành phần phối hợp giúp xương không chỉ cứng mà còn chịu được tác động khi vận động.
Nơi các xương tiếp giáp là **khớp**. Cơ bám vào xương qua **gân**; dây chằng nối xương với xương, góp phần giữ vững khớp. Khi cơ co, lực kéo truyền qua gân làm xương chuyển động ở khớp. Không phải mọi khớp đều cử động như khớp khuỷu: các khớp giữa xương sọ gần như không cử động.
Bài luyện
Vai trò phù hợp của hai thành phần trong xương là gì?
Đã đảo vai trò chính của hai thành phần.
Đúng: hai thành phần phối hợp tạo tính chất của xương.
Hai thành phần còn quyết định tính chất của xương.
Cấu tạo và khả năng chịu lực có liên quan.
Lời giải
Chất khoáng góp phần tạo độ cứng, còn chất hữu cơ góp phần tạo tính dẻo dai. Sự phối hợp này giúp xương nâng đỡ và chịu tác động khi cơ thể vận động. Đáp án B.
Cẳng tay hoạt động như đòn bẩy

Khi gấp cẳng tay, cơ phía trước cánh tay co và kéo xương cẳng tay qua gân. Trong mô hình giữ vật trên bàn tay, **khớp khuỷu là điểm tựa O**; lực cơ tác dụng gần khuỷu, còn vật tác dụng ở phía bàn tay xa hơn.
Lực cơ có cánh tay đòn ngắn hơn phía tải trong mô hình này, nên **không được lợi về lực**. Đòn bẩy ở cơ thể giúp tạo chuyển động; không phải cứ gọi là đòn bẩy thì lực cơ nhỏ hơn trọng lượng vật. Hình đã lược bỏ một số lực, không dùng để tính lực cơ thực tế.
Bài luyện
Cấu trúc nào truyền lực kéo từ cơ tới xương?
Dây chằng không phải cấu trúc nối cơ với xương.
Khớp là nơi cử động nhưng lực từ cơ truyền qua gân.
Đúng: cơ bám vào xương qua gân.
Vận chuyển chất dinh dưỡng không phải truyền lực kéo của cơ.
Lời giải
Gân nối cơ với xương và truyền lực kéo khi cơ co. Dây chằng có vai trò nối xương với xương ở khớp, không đồng nhất với gân. Đáp án C.
Bài luyện
Trong mô hình cẳng tay giữ vật ở bàn tay, điểm tựa nằm ở đâu?
Đúng: cẳng tay quay quanh khớp khuỷu.
Vật là phía tải.
Không phải vị trí cẳng tay quay quanh.
Phải xác định khớp làm điểm tựa trong mô hình.
Lời giải
Cẳng tay quay quanh khớp khuỷu, nên khớp khuỷu là điểm tựa. Vật ở bàn tay gây tác dụng quay phía tải, còn lực cơ tác dụng gần điểm tựa hơn. Đáp án A.
Bài luyện
Trong hình, lực cơ đặt giữa O và tải, cánh tay đòn lực cơ ngắn hơn phía tải. Nhận xét nào đúng?
Cánh tay đòn ngắn hơn không cho lợi về lực.
Lực cơ có tác dụng quay quanh O.
Tải ở bàn tay, không nằm tại O.
Đúng: kết luận theo vị trí và cánh tay đòn đã cho.
Lời giải
Cánh tay đòn của lực cơ ngắn hơn phía tải nên mô hình không lợi về lực. Không suy ra lực cơ nhỏ hơn trọng lượng vật chỉ vì xương hoạt động như đòn bẩy. Đáp án D.