Điều hòa sinh trưởng và trao đổi chất
**Tuyến yên** giải phóng nhiều hormone khác nhau. Có hormone tham gia điều hòa sinh trưởng, có hormone kích thích hoạt động của các tuyến như tuyến giáp, tuyến trên thận và tuyến sinh dục. Một số hormone được giải phóng từ tuyến yên còn tham gia cân bằng nước, co bóp tử cung khi sinh và tiết sữa.
**Tuyến giáp** tiết hormone như **thyroxine**, tham gia điều hòa quá trình trao đổi chất. Iodine, thường gọi là i-ốt, là thành phần cần để cơ thể tạo hormone tuyến giáp. Tuyến giáp còn tiết **calcitonin**, tham gia điều hòa calcium và phosphorus.
Mỗi tuyến có thể giải phóng nhiều hormone với những tác dụng khác nhau. Không coi hormone là chất giúp tăng chiều cao hay tăng sức khỏe trong mọi trường hợp.
Bài luyện
Tuyến nào giải phóng hormone sinh trưởng và hormone kích thích hoạt động của một số tuyến nội tiết khác?
Tuyến mồ hôi đưa mồ hôi ra da, không có vai trò nêu trong câu hỏi.
Tuyến nước bọt phục vụ tiêu hóa ở miệng.
Tuyến giáp tiết hormone điều hòa trao đổi chất, không phải tuyến được mô tả.
Đúng: đây là những vai trò của tuyến yên.
Lời giải
Tuyến yên giải phóng hormone sinh trưởng và các hormone tham gia kích thích hoạt động của một số tuyến khác, như tuyến giáp. Các hormone của tuyến yên không có cùng một tác dụng. Đáp án D.
Bài luyện
Iodine cần cho vai trò nào sau đây?
Iodine không phải thành phần dùng để giải thích việc tạo insulin.
Đúng: iodine cần cho tổng hợp hormone tuyến giáp.
Hormone được máu vận chuyển; iodine không tạo đường dây thần kinh.
Iodine là một chất cần thiết, không thay các chất dinh dưỡng khác.
Lời giải
Iodine là thành phần cần để tạo hormone tuyến giáp như thyroxine. Thiếu iodine có thể ảnh hưởng hoạt động tuyến giáp; không có nghĩa iodine thay thế mọi chất dinh dưỡng. Đáp án B.
Đáp ứng của cơ thể và thay đổi ở tuổi dậy thì
**Tuyến trên thận** tiết các hormone như **adrenaline** và **noradrenaline**. Khi cơ thể căng thẳng hoặc cần đáp ứng nhanh, những hormone này góp phần làm tim đập nhanh hơn, tăng nhịp thở và tăng glucose trong máu. Các hormone khác của tuyến trên thận còn tham gia điều hòa muối và nước.
**Tinh hoàn** tiết hormone như **testosterone**; **buồng trứng** tiết hormone như **estrogen**. Chúng tham gia phát triển các đặc điểm ở tuổi dậy thì và điều hòa hoạt động sinh sản. Vai trò sinh dục sẽ được tìm hiểu cùng cấu tạo, hoạt động của hệ sinh dục.
Các quá trình này có sự phối hợp của nhiều hormone và hệ thần kinh. Một hormone không giải thích toàn bộ sự thay đổi của cơ thể.
Bài luyện
Hormone tiêu biểu nào của tuyến trên thận góp phần tăng nhịp tim khi cơ thể đáp ứng nhanh với căng thẳng?
Đúng: adrenaline tham gia đáp ứng nhanh của cơ thể.
Insulin của tụy tham gia điều hòa glucose trong máu.
Thyroxine của tuyến giáp tham gia điều hòa trao đổi chất.
Estrogen tham gia phát triển và hoạt động sinh dục.
Lời giải
Tuyến trên thận tiết adrenaline và noradrenaline, góp phần tăng nhịp tim, nhịp thở trong đáp ứng nhanh. Insulin, thyroxine và estrogen có các vai trò khác. Đáp án A.
Không kết luận bệnh chỉ từ chiều cao
Hai học sinh cùng tuổi có chiều cao khác nhau. Hormone có tham gia điều hòa sinh trưởng, nhưng sự khác nhau còn liên quan di truyền, dinh dưỡng và quá trình phát triển của từng người.
Chỉ so chiều cao không đủ kết luận ai bị rối loạn tuyến yên. Những thay đổi bất thường cần được người lớn và nhân viên y tế xem xét, không tự dùng hormone để tăng chiều cao.
Bài luyện
Cặp tuyến sinh dục – hormone tiêu biểu nào đúng?
Insulin và glucagon là hormone của phần nội tiết tụy.
Thyroxine của tuyến giáp; adrenaline của tuyến trên thận.
Đúng: hai cặp tuyến và hormone tiêu biểu được nối đúng.
Glucagon của tụy; thyroxine của tuyến giáp.
Lời giải
Tinh hoàn tiết testosterone, buồng trứng tiết estrogen. Đây là những hormone tiêu biểu tham gia phát triển đặc điểm sinh dục và hoạt động sinh sản. Đáp án C.