Cùng một cơ quan, hai đường tiết khác nhau
**Tụy là tuyến pha:** có cả phần ngoại tiết và phần nội tiết.
- **Phần ngoại tiết** tạo dịch tụy có enzyme tiêu hóa. Dịch theo ống dẫn vào tá tràng, phần đầu của ruột non, để tham gia tiêu hóa thức ăn.
- **Phần nội tiết** tiết hormone như **insulin** và **glucagon** vào máu, tham gia điều hòa lượng glucose trong máu.
Vì vậy, không đồng nhất dịch tụy với hormone tụy. Dịch tiêu hóa đi vào lòng ruột qua ống dẫn, còn hormone đi vào máu.
Bài luyện
Vì sao tụy được gọi là tuyến pha?
Đúng: tụy có cả chức năng ngoại tiết và nội tiết.
Hormone không đi cùng dịch tụy vào lòng ruột.
Lọc máu và tạo nước tiểu là chức năng của thận.
Insulin, glucagon là hormone điều hòa glucose, không phải enzyme tiêu hóa.
Lời giải
Phần ngoại tiết tụy tạo dịch tiêu hóa theo ống vào tá tràng. Phần nội tiết tiết hormone vào máu. Có cả hai chức năng nên tụy là tuyến pha. Đáp án A.
Hai tác dụng góp phần giữ glucose ổn định

Sau bữa ăn, glucose được hấp thụ vào máu có thể làm đường huyết tăng. **Insulin** giúp nhiều tế bào thu nhận và sử dụng glucose, đồng thời thúc đẩy dự trữ glucose dưới dạng **glycogen** ở gan và cơ. Các tác dụng này góp phần đưa glucose trong máu giảm về mức phù hợp.
Khi glucose trong máu giảm, **glucagon** kích thích gan phân giải glycogen dự trữ và giải phóng glucose vào máu. Nhờ đó, glucose trong máu tăng về mức phù hợp.
Insulin và glucagon là hormone điều hòa hoạt động của tế bào, không phải enzyme trực tiếp biến đổi glucose trong một ống nghiệm. Đây là mô hình đơn giản; còn có các hormone và cơ quan khác cùng tham gia.
Bài luyện
Trong mô hình điều hòa sau bữa ăn, insulin góp phần làm glucose trong máu giảm bằng cách nào?
Không điều hòa bình thường bằng cách thải mọi glucose vào nước tiểu.
Đúng: thu nhận, sử dụng và dự trữ góp phần giảm đường huyết.
Glucagon giúp gan giải phóng glucose, không phải thải glycogen nguyên dạng vào máu.
Insulin giúp nhiều tế bào thu nhận và sử dụng glucose.
Lời giải
Insulin giúp nhiều tế bào thu nhận, sử dụng glucose và thúc đẩy dự trữ dưới dạng glycogen ở gan, cơ. Glucose được chuyển khỏi máu theo các quá trình này nên đường huyết giảm về mức phù hợp. Đáp án B.
Bài luyện
Khi glucose trong máu giảm, tác dụng nào phù hợp với glucagon?
Đây không phải tác dụng nêu của glucagon khi glucose giảm.
Gan giải phóng glucose vào máu, không đưa glycogen vào dây thần kinh.
Đúng: tác dụng này góp phần nâng glucose về mức phù hợp.
Glucagon là hormone, không phải enzyme dịch tiêu hóa.
Lời giải
Glucagon kích thích gan phân giải glycogen dự trữ và giải phóng glucose vào máu, góp phần làm glucose tăng về mức phù hợp. Đáp án C.
Giữ ổn định không có nghĩa không thay đổi
Trong một mô hình cơ thể khỏe mạnh, glucose tăng sau khi hấp thụ chất dinh dưỡng, rồi giảm nhờ các tác dụng điều hòa. Giữa các bữa ăn, gan có thể cung cấp glucose trở lại máu.
Sự ổn định là duy trì trong giới hạn phù hợp, không phải đường huyết luôn bằng đúng một con số. Không dùng sơ đồ này để tự chẩn đoán hoặc quyết định tiêm hormone.
Bài luyện
Nhận xét nào đúng về insulin và glucagon trong mô hình này?
Tác dụng điều hòa của hai hormone khác hướng.
Chúng tác động thông qua máu tới các tế bào, cơ quan đích.
Ổn định không có nghĩa luôn bằng đúng một số.
Đúng: tác dụng phối hợp giúp điều hòa glucose.
Lời giải
Insulin góp phần hạ glucose trong máu qua thu nhận và dự trữ; glucagon góp phần nâng glucose qua tác dụng lên gan. Các tác dụng được điều hòa và phối hợp duy trì mức phù hợp. Đáp án D.