Thông tin được chuyển theo đường máu
Cơ thể không chỉ điều khiển hoạt động bằng hệ thần kinh. **Tuyến nội tiết** tiết ra **hormone** vào máu; hormone được máu vận chuyển tới những tế bào, cơ quan có khả năng đáp ứng với nó. Đó là nơi hormone phát huy tác dụng, gọi là **cơ quan đích**.
Hormone tham gia điều hòa hoạt động cơ quan, sinh trưởng, phát triển và duy trì sự ổn định của môi trường trong. Chỉ một lượng nhỏ hormone cũng có thể gây tác dụng rõ; quá ít hoặc quá nhiều một hormone có thể làm hoạt động cơ thể rối loạn.
Không phải mọi cơ quan nhận máu đều phản ứng như nhau với một hormone. Máu vận chuyển thông tin hóa học, còn dây thần kinh dẫn truyền tín hiệu thần kinh.
Bài luyện
Hormone do tuyến nội tiết tiết ra được vận chuyển tới cơ quan đích chủ yếu bằng đường nào?
Đây không phải đường tác động của tuyến nội tiết.
Dây thần kinh truyền tín hiệu thần kinh, không vận chuyển hormone như máu.
Đúng: hormone vào máu rồi tới nơi đáp ứng.
Ống tiêu hóa không phân phối hormone nội tiết tới cơ quan đích.
Lời giải
Tuyến nội tiết tiết hormone vào máu. Máu vận chuyển hormone; hormone tác động ở những tế bào, cơ quan có khả năng đáp ứng với nó. Đáp án C.
Các tuyến nằm ở những vị trí khác nhau

- **Tuyến yên:** ở phần đáy não.
- **Tuyến giáp:** ở vùng trước cổ.
- **Tuyến tụy:** ở bụng, phía sau dạ dày.
- **Hai tuyến trên thận:** ở phía trên hai thận; không phải chính các quả thận.
- **Tuyến sinh dục:** tinh hoàn ở nam, buồng trứng ở nữ.
Những tuyến này không nằm thành một ống liên tục. Chúng phối hợp thông qua hormone và chịu sự điều hòa của cơ thể.
Bài luyện
Cặp tuyến – vị trí nào đúng?
Đúng: tuyến giáp ở vùng trước cổ.
Tuyến yên ở đáy não; trên hai thận là hai tuyến trên thận.
Tụy ở bụng, phía sau dạ dày.
Tuyến trên thận ở trên các quả thận.
Lời giải
Tuyến giáp nằm ở vùng trước cổ. Tuyến yên ở đáy não, tụy ở bụng và tuyến trên thận ở phía trên mỗi quả thận. Đáp án A.
Một hormone có thể giúp điều hòa tuyến khác
Tuyến yên giải phóng hormone kích thích tuyến giáp. Hormone theo máu tới tuyến giáp, làm tuyến này tăng hoạt động tiết hormone phù hợp với tín hiệu nhận được.
Ví dụ cho thấy một tuyến có thể tham gia điều hòa tuyến khác. Không có nghĩa tuyến yên điều khiển mọi cơ quan bằng dây thần kinh riêng hoặc mọi hormone đều có cùng tác dụng.
Bài luyện
Một hormone theo máu đi qua nhiều cơ quan. Vì sao chỉ một số cơ quan đáp ứng rõ với nó?
Hormone không được định nghĩa là chất dinh dưỡng bị đổi khi qua cơ quan.
Đúng: cơ quan đích có khả năng đáp ứng với hormone.
Các cơ quan không phản ứng giống nhau với mọi hormone.
Máu lưu thông; không cần một mạch riêng chỉ chở hormone đó.
Lời giải
Hormone được vận chuyển theo máu, nhưng tác dụng phụ thuộc khả năng đáp ứng của tế bào, cơ quan. Cơ quan đáp ứng với hormone ấy là cơ quan đích. Đáp án B.
Bài luyện
Nhận xét nào đúng về tác dụng của hormone?
Hormone có hoạt tính cao, không cần lượng lớn như chất dinh dưỡng.
Quá nhiều hoặc quá ít một hormone có thể gây rối loạn.
Hormone tác động ở cơ quan đích, không chỉ trong ống tiêu hóa.
Đúng: cần lượng tiết và tác dụng phù hợp.
Lời giải
Hormone có hoạt tính sinh học cao nên một lượng nhỏ cũng có thể gây tác dụng rõ. Hoạt động nội tiết cần được điều hòa; tăng mọi hormone không đồng nghĩa tăng sức khỏe. Đáp án D.