Các chất đi từ môi trường rồi trở lại
Cây lấy nước, chất khoáng và carbon dioxide từ môi trường để tạo chất hữu cơ. Chất hữu cơ đi qua các quan hệ thức ăn. Xác, chất thải được phân giải; hô hấp và các quá trình khác trả các chất về môi trường.
Các chất có thể tiếp tục được sinh vật sử dụng, gọi là **tuần hoàn các chất**. Sinh vật phân giải giúp trả các chất về dạng vô cơ, không chỉ xử lí xác của động vật mà còn cả thực vật và chất thải.
Năng lượng không quay lại như các chất

Nguồn năng lượng của phần lớn hệ sinh thái là **ánh sáng Mặt Trời**. Sinh vật sản xuất chuyển năng lượng ánh sáng thành năng lượng trong chất hữu cơ; sau đó năng lượng truyền qua quan hệ thức ăn.
Sinh vật sử dụng năng lượng cho hoạt động sống, một phần chuyển thành nhiệt tỏa ra môi trường. Năng lượng truyền theo **một chiều**, không tạo vòng tuần hoàn trở lại Mặt Trời. Vì vậy,**chất được sử dụng lại** và **năng lượng truyền, tỏa nhiệt** là hai ý cần phân biệt. Sinh vật sản xuất cũng hô hấp và tỏa nhiệt, không chỉ sinh vật tiêu thụ.
Bài luyện
Hoạt động nào góp phần đưa chất trong xác sinh vật trở về môi trường?
Đúng: phân giải góp phần trả chất về môi trường.
Chất được biến đổi, không biến mất.
Không liên quan việc phân giải xác.
Đã nhầm năng lượng với chất.
Lời giải
Sinh vật phân giải xử lí chất hữu cơ của xác và chất thải, góp phần trả chất vô cơ về môi trường. Năng lượng tỏa nhiệt không phải chất khoáng. Đáp án A.
Lá rụng nối vào vòng chất
Lá rụng bị phân giải, các chất trở về môi trường rồi có thể được cây khác sử dụng. Đó là một phần **vòng tuần hoàn chất**.
Năng lượng trong lá cũng được sinh vật sử dụng và cuối cùng tỏa nhiệt. Không thể gọi nhiệt tỏa ra là chất dinh dưỡng quay lại làm thức ăn cho cây.
Bài luyện
Nguồn năng lượng đầu vào của phần lớn hệ sinh thái đang học là gì?
Nhiệt tỏa ra không quay lại thành ánh sáng Mặt Trời.
Chất khoáng không phải nguồn năng lượng ánh sáng.
Đúng: sinh vật sản xuất đưa năng lượng ánh sáng vào hệ.
Năng lượng không tự tạo từ không có gì.
Lời giải
Phần lớn hệ sinh thái nhận năng lượng từ ánh sáng Mặt Trời qua sinh vật sản xuất. Các chất khoáng là vật chất cần thiết, không thay nguồn năng lượng này. Đáp án C.
Bài luyện
Cặp nhận xét nào đúng?
Chất không có vòng quay về Mặt Trời, năng lượng không tuần hoàn kín.
Đã đảo hai ý.
Sinh vật sản xuất vẫn hoạt động, hô hấp và tỏa nhiệt.
Đúng: phân biệt vận động của chất với năng lượng.
Lời giải
Các chất trở lại môi trường và có thể được sử dụng tiếp. Năng lượng truyền qua hoạt động sống, cuối cùng tỏa nhiệt; không có vòng quay kín như chất. Đáp án D.
Bài luyện
Nhận xét nào đúng về năng lượng của sinh vật sản xuất?
Sinh vật sản xuất cũng hô hấp và hoạt động.
Đúng: không chỉ truyền toàn bộ cho sinh vật khác.
Một phần đã được sử dụng hoặc tỏa nhiệt.
Không có quá trình như vậy.
Lời giải
Cây và tảo cũng cần năng lượng cho hoạt động sống. Vì vậy, không phải toàn bộ năng lượng chúng nhận đều được chuyển sang bậc tiêu thụ tiếp theo. Đáp án B.