Đọc đúng thứ tự đực:cái
Ở quần thể có cá thể đực và cá thể cái riêng biệt,**tỉ lệ giới tính** trong bài được viết theo số cá thể **đực:cái**. Ví dụ, 40 đực và 60 cái cho tỉ lệ 40:60=**2:3**, không phải 3:2.
Tỉ lệ này liên quan đến khả năng sinh sản của quần thể. Nó có thể thay đổi theo loài, thời gian và điều kiện sống, không phải mọi quần thể đều luôn có tỉ lệ 1:1.
Ba nhóm tuổi và các dạng tháp tuổi
Quần thể có các nhóm tuổi **trước sinh sản, trong tuổi sinh sản và sau sinh sản**. Khi biểu diễn tháp tuổi, nhóm trước sinh sản ở đáy, nhóm sinh sản ở giữa, nhóm sau sinh sản ở phía trên.
| Dạng tháp | Nhóm trước sinh sản so với nhóm sinh sản |
|---|---|
| Phát triển | Nhiều hơn rõ rệt; đáy rộng |
| Ổn định | Xấp xỉ nhau |
| Suy thoái | Ít hơn; đáy hẹp |
Cấu trúc nhóm tuổi cho biết tiềm năng bổ sung cá thể sinh sản. Đây không phải lời bảo đảm số cá thể tương lai; dịch bệnh, di cư, khai thác và các điều kiện khác vẫn có thể làm quần thể biến động.
Bài luyện
Có 40 cá thể đực và 60 cá thể cái. Tỉ lệ đực:cái rút gọn là gì?
Đã đảo thành cái:đực.
2:5 là đực:tổng số, không phải đực:cái.
Đúng:40:60=2:3.
Hai số không bằng nhau.
Lời giải
Giữ thứ tự đực:cái rồi cùng chia 40 và 60 cho 20, được 2:3. Không lấy cá thể đực chia tổng số để thay tỉ lệ này. Đáp án C.
Đọc cấu trúc, không dự đoán chắc chắn
Số liệu giả định:80 cá thể trước sinh sản, 40 trong tuổi sinh sản, 10 sau sinh sản. Nhóm trước sinh sản nhiều gấp 2 nhóm sinh sản, nên mô hình tháp tuổi thuộc dạng **phát triển**.
Có nhiều cá thể non là tiềm năng bổ sung thế hệ sinh sản. Chưa thể nói năm sau chắc chắn tăng gấp đôi số cá thể, vì chưa biết mức sống sót và những biến động khác.
Bài luyện
Quần thể có 80 cá thể trước sinh sản, 40 trong tuổi sinh sản, 10 sau sinh sản phù hợp dạng tháp tuổi nào?
Ổn định cần so số cá thể trước sinh sản với trong tuổi sinh sản.
Đáy không hẹp hơn nhóm sinh sản.
Đọc cấu trúc tuổi không cần khối lượng mỗi con.
Đúng:80 lớn hơn 40 rõ rệt.
Lời giải
Xét quan hệ giữa hai nhóm:80 cá thể trước sinh sản và 40 trong tuổi sinh sản. Đáy rộng hơn rõ rệt, phù hợp dạng phát triển trong mô hình. Đáp án D.
Bài luyện
Dấu hiệu nào phù hợp với tháp tuổi suy thoái trong mô hình?
Đúng: đáy hẹp, ít cá thể non bổ sung.
Đây là dấu hiệu dạng phát triển.
Đây là dấu hiệu dạng ổn định.
Cần xét cấu trúc các nhóm, đặc biệt đáy so với nhóm sinh sản.
Lời giải
Tháp suy thoái có nhóm trước sinh sản nhỏ hơn nhóm trong tuổi sinh sản. Dạng tháp phản ánh cấu trúc tuổi đang xét, không tự chứng minh nguyên nhân. Đáp án A.
Bài luyện
Từ một tháp tuổi dạng phát triển, có thể kết luận nào?
Chưa có dữ liệu sống sót, sinh sản và di cư.
Đúng: giữ giới hạn của dữ liệu cấu trúc tuổi.
Tháp tuổi không cho tỉ lệ giới tính.
Không bảo đảm mọi cá thể sống sót.
Lời giải
Tháp tuổi cho biết số cá thể các nhóm tuổi và tiềm năng bổ sung cá thể sinh sản. Không thể suy ra chắc chắn mức tăng số lượng hoặc tỉ lệ giới tính. Đáp án B.