Máu vận chuyển và bảo vệ cơ thể

Máu gồm **huyết tương** và các thành phần hữu hình: hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu. Huyết tương là phần lỏng, chủ yếu gồm nước và các chất hòa tan; vận chuyển chất dinh dưỡng, hormone và nhiều chất thải.
- **Hồng cầu:** chứa hemoglobin, còn gọi là huyết sắc tố, giúp vận chuyển oxygen và tham gia vận chuyển carbon dioxide.
- **Bạch cầu:** tham gia bảo vệ cơ thể trước tác nhân gây hại.
- **Tiểu cầu:** là những mảnh tế bào nhỏ, tham gia cầm máu và đông máu.
Các thành phần phối hợp, không thay thế hoàn toàn cho nhau. Máu mất đi nhiều làm giảm cả thể tích lưu thông và khả năng vận chuyển các chất, nên có thể nguy hiểm đến tính mạng.
Bài luyện
Thành phần nào chứa hemoglobin và có vai trò chính trong vận chuyển oxygen?
Tiểu cầu tham gia cầm máu.
Đúng: hemoglobin trong hồng cầu gắn và vận chuyển oxygen.
Bạch cầu chủ yếu tham gia bảo vệ.
Không thay vai trò hemoglobin của hồng cầu.
Lời giải
Hồng cầu chứa hemoglobin giúp vận chuyển oxygen. Tiểu cầu tham gia cầm máu, bạch cầu bảo vệ cơ thể, còn huyết tương vận chuyển nhiều chất hòa tan. Đáp án B.
Từ chức năng đến hậu quả
Khi số lượng hoặc hoạt động của tiểu cầu giảm, việc cầm máu có thể khó hơn. Không thể suy ra hồng cầu đã mất chức năng vận chuyển oxygen chỉ từ thông tin về tiểu cầu.
Tương tự, giảm khả năng vận chuyển oxygen và giảm khả năng chống tác nhân gây hại liên quan đến các chức năng khác nhau. Cần xác định thành phần đang xét trước khi giải thích.
Bài luyện
Thông tin nào phù hợp nhất với vai trò của tiểu cầu?
Đây là đặc điểm của hồng cầu.
Đây là đặc điểm của huyết tương.
Tiểu cầu không phải loại bạch cầu tạo kháng thể.
Đúng: tiểu cầu tham gia cầm máu và đông máu.
Lời giải
Tiểu cầu tham gia tạo nút cầm máu và quá trình đông máu. Vì vậy, khi hoạt động của tiểu cầu giảm, việc cầm máu có thể bị ảnh hưởng. Đáp án D.
Bài luyện
Vai trò nào gắn với huyết tương?
Đúng: huyết tương chủ yếu có nước và chất tan.
Đây là mô tả hồng cầu.
Đây là mô tả tiểu cầu.
Đây là mô tả bạch cầu.
Lời giải
Huyết tương là phần lỏng, vận chuyển chất dinh dưỡng, hormone và nhiều chất thải dưới dạng hòa tan. Nó không thay tim hoặc hồng cầu. Đáp án A.