Tiếp nhận thông tin và điều hòa hoạt động
| Thành phần | Vai trò chính |
|---|---|
| Hệ thần kinh: não, tủy sống, dây thần kinh | Tiếp nhận, xử lí thông tin, điều khiển và phối hợp hoạt động |
| Các giác quan như mắt, tai | Thu nhận thông tin về ánh sáng, âm thanh và các kích thích khác |
| Hệ nội tiết: các tuyến nội tiết | Tiết hormone vào máu để điều hòa hoạt động của cơ thể |
| Hệ sinh dục | Tạo tế bào sinh dục và tham gia sinh sản, duy trì các thế hệ |
**Hormone** là chất truyền tin do tuyến nội tiết tiết ra. Thần kinh và nội tiết cùng điều hòa hoạt động; không phải mỗi hệ tự làm việc riêng rẽ.
Khi chạy, không chỉ cơ và xương làm việc
Cơ co kéo xương, tạo bước chạy. Hô hấp lấy oxygen; tuần hoàn đưa oxygen và chất dinh dưỡng đến cơ đang hoạt động, đồng thời vận chuyển carbon dioxide đi. Thần kinh phối hợp động tác và điều chỉnh hoạt động của các cơ quan.
Vì vậy, chạy là hoạt động của **cơ thể thống nhất**, không phải công việc riêng của hệ vận động. Trong một hoạt động, các hệ có vai trò khác nhau nhưng liên quan với nhau.
Bài luyện
Đặc điểm nào nhận biết hoạt động của hệ nội tiết?
Đây là hoạt động hệ vận động.
Đây là tiêu hóa cơ học.
Đúng: hormone là chất truyền tin của hệ nội tiết.
Đây là hoạt động hô hấp.
Lời giải
Các tuyến nội tiết tiết hormone vào máu. Hormone đến nơi có tác dụng và tham gia điều hòa hoạt động cơ thể. Co cơ, nhai và trao đổi khí là những hoạt động khác. Đáp án C.
Bài luyện
Khi chạy, oxygen được đưa từ môi trường tới cơ đang hoạt động chủ yếu nhờ sự phối hợp nào?
Đúng: hai hệ thực hiện hai phần việc nối tiếp.
Oxygen trao đổi qua hệ hô hấp, không do xương vận chuyển.
Máu là đường vận chuyển oxygen đến cơ.
Đã đảo vai trò của hai hệ.
Lời giải
Hệ hô hấp trao đổi khí, đưa oxygen vào máu tại phổi. Hệ tuần hoàn vận chuyển máu chứa oxygen đến cơ. Đây là ví dụ các hệ có chức năng khác nhau nhưng phối hợp trong cùng hoạt động. Đáp án A.
Bài luyện
Mắt nhìn thấy chướng ngại, sau đó chân đổi hướng để tránh. Vai trò phối hợp phù hợp là gì?
Mắt thu nhận ánh sáng, không kéo xương chân.
Thần kinh vẫn có vai trò điều khiển động tác.
Thông tin thị giác được tiếp nhận qua mắt.
Đúng: các bộ phận phối hợp theo vai trò.
Lời giải
Mắt thu nhận thông tin về chướng ngại. Hệ thần kinh xử lí thông tin và điều khiển cơ; cơ tác động lên xương tạo động tác tránh. Không có bộ phận nào thực hiện một mình toàn bộ chuỗi này. Đáp án D.