Phần Trái Đất có sự sống
**Sinh quyển** gồm toàn bộ sinh vật cùng những yếu tố môi trường gắn với sự sống trên Trái Đất. Có thể xem sinh quyển là **hệ sinh thái toàn cầu**.
Sự sống phân bố ở những phần thích hợp của đất, nước và không khí. Sinh quyển vì vậy liên quan đến thạch quyển, thủy quyển và khí quyển, nhưng không bao gồm toàn bộ lòng Trái Đất hoặc mọi tầng khí quyển chỉ vì chúng thuộc Trái Đất.
Theo môi trường, có ba nhóm khu sinh học lớn: **trên cạn, nước ngọt và biển**. Mỗi nhóm có điều kiện sống và những sinh vật đặc trưng.
Bài luyện
Nhận định nào đúng về sinh quyển?
Sinh quyển gồm mọi nhóm sinh vật.
Đúng: có quy mô toàn cầu và gồm cả sinh vật lẫn môi trường liên quan.
Không đồng nhất sinh quyển với toàn bộ lòng Trái Đất.
Một quần thể chỉ là phạm vi nhỏ, một loài.
Lời giải
Sinh quyển được xem là hệ sinh thái toàn cầu, không chỉ một loài hay một địa điểm. Phạm vi xét những vùng có sự sống và môi trường gắn với sự sống. Đáp án B.
Nhiệt độ và độ ẩm góp phần tạo nên khác biệt
Trên cạn có nhiều khu sinh học như đồng rêu hàn đới, rừng lá kim, rừng ôn đới, đồng cỏ, hoang mạc và rừng mưa nhiệt đới. **Nhiệt độ và độ ẩm** là những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến kiểu thảm thực vật và các sinh vật sống ở đó.
Rừng mưa nhiệt đới gắn với điều kiện nóng, ẩm; hoang mạc gắn với điều kiện khô hạn. Không phải mọi nơi nóng đều có rừng mưa: thiếu nước có thể hạn chế sự phát triển của cây. Cũng không chỉ nhìn vĩ độ để xác định khu sinh học, vì điều kiện còn phụ thuộc địa hình và những yếu tố khác.
So sánh hai nơi cùng nóng
Hai vùng minh họa đều có nhiệt độ cao. Vùng A có nhiều mưa và ẩm; vùng B rất khô. Điều kiện của A phù hợp với rừng mưa nhiệt đới hơn B.
Kết luận dựa trên **cả nhiệt độ lẫn độ ẩm**, không chỉ dựa vào chữ “nóng”. Đây là so sánh điều kiện, chưa thay một cuộc khảo sát để xác định khu sinh học thực tế.
Bài luyện
Vì sao không thể kết luận mọi vùng nóng đều có rừng mưa nhiệt đới?
Nước là điều kiện quan trọng với thực vật.
Điều kiện còn phụ thuộc nhiều yếu tố.
Nhiệt độ cao không bảo đảm mưa nhiều.
Đúng: nóng không đồng nghĩa với nóng và ẩm.
Lời giải
Rừng mưa nhiệt đới gắn với nóng và ẩm. Một vùng nóng nhưng thiếu nước không có cùng điều kiện; cần xét đồng thời những yếu tố môi trường quan trọng. Đáp án D.
Bài luyện
Ba nhóm khu sinh học lớn phân theo môi trường trong bài là gì?
Đúng: đây là ba nhóm theo môi trường sống.
Đó là các nhóm chức năng trong hệ sinh thái.
Không phải các nhóm khu sinh học.
Đó là các kiểu phân bố cá thể.
Lời giải
Khu sinh học được xét theo môi trường trên cạn, nước ngọt và biển. Không nhầm cách phân loại môi trường với vai trò dinh dưỡng hoặc đặc trưng quần thể. Đáp án A.