Đúng loại, liều, lúc và nơi
Bón nhiều hơn không mặc nhiên cho năng suất cao hơn. Phần phân dư có thể bị rửa trôi vào sông hồ, ngấm xuống nước ngầm hoặc góp phần gây ô nhiễm không khí. Lạm dụng phân ảnh hưởng môi trường và có thể ảnh hưởng chất lượng nông sản.
Theo SGK, quy tắc **4 đúng** gồm:
- **Đúng loại:** chọn nguyên tố và dạng phân phù hợp với cây, đất.
- **Đúng liều:** dùng lượng phù hợp nhu cầu, không tùy ý tăng.
- **Đúng lúc:** dùng ở giai đoạn cây cần và điều kiện thời tiết phù hợp.
- **Đúng nơi:** đưa phân đến vị trí cần sử dụng, hạn chế thất thoát vào môi trường.
Lượng bón thực tế theo hướng dẫn của sản phẩm và người có chuyên môn, không suy liều dùng chỉ từ công thức hóa học. Khi thực hành, có bảo hộ phù hợp, tránh để phân tiếp xúc thức ăn; bảo quản theo nhãn, ngoài tầm trẻ nhỏ.
Hoạt động phân hủy nguyên liệu hữu cơ
Mục đích là tận dụng nguyên liệu như rau thừa, vỏ củ quả để tạo vật liệu bổ sung dinh dưỡng và cải thiện đất. Giáo viên chuẩn bị thùng có nắp và thông khí phù hợp, dụng cụ cắt, nguyên liệu và chế phẩm vi sinh theo hướng dẫn sản phẩm.
Các bước chính: **chọn nguyên liệu → cắt nhỏ → trộn theo hướng dẫn → duy trì điều kiện và theo dõi → đánh giá sản phẩm**.
Chọn phần thực vật thích hợp, loại bỏ nhựa và tạp chất; không dùng thịt, cá hoặc thức ăn nguồn gốc động vật trong hoạt động này. Việc cắt nhỏ có giám sát, dùng găng và rửa tay sau thao tác. Chế phẩm do giáo viên chuẩn bị, không tự nuôi vi sinh vật không rõ nguồn.
Giữ nguyên liệu đủ ẩm, không ngập nước; cần có không khí cho quá trình ủ đang xét. Ghi nhận nguyên liệu phân hủy, giảm kích thước, thay đổi trạng thái theo thời gian. Thời gian hoàn tất tùy điều kiện, không chỉ đếm đủ ngày rồi khẳng định dùng được; giáo viên kiểm sản phẩm trước khi sử dụng.
Hữu cơ vẫn cần được làm và dùng đúng
Tận dụng nguyên liệu hữu cơ giúp giảm lượng rác phải thải bỏ; vật liệu được xử lí phù hợp có thể bổ sung chất hữu cơ, giúp đất tơi xốp và hỗ trợ cây.
Tuy nhiên, không kết luận mọi phân hữu cơ luôn an toàn hoặc có đủ mọi chất cây cần. Nguyên liệu, quá trình xử lí và cách bón vẫn phải phù hợp. Bốn nguyên tắc dùng phân không chỉ dành cho phân hóa học.
Bài luyện
Vì sao không bón càng nhiều phân càng tốt?
Cây cần khoáng, vấn đề là lượng phù hợp.
Phân bón có vai trò bổ sung dinh dưỡng.
Đúng: quá nhu cầu có thể gây lãng phí, tác động xấu.
Phân hóa học và hữu cơ đều cần dùng phù hợp.
Lời giải
Cây có nhu cầu theo loài, giai đoạn và điều kiện đất. Phân dư không được sử dụng hết có thể bị rửa trôi, ngấm vào nước hoặc gây tác động khác, nên tăng lượng tùy ý không đảm bảo tăng năng suất. Đáp án C.
Bài luyện
Bộ quy tắc 4 đúng được nêu trong SGK là gì?
Đúng: bốn yếu tố để dùng phù hợp nhu cầu và hạn chế thất thoát.
Nơi bón cũng cần phù hợp để hạn chế thất thoát.
Tăng lượng và bón tùy nơi, lúc trái với nguyên tắc.
Loại, thời điểm và nơi sử dụng cũng quan trọng.
Lời giải
Bốn nguyên tắc là đúng loại, đúng liều, đúng lúc và đúng nơi. Chúng giúp phân phù hợp với nhu cầu cây, điều kiện đất và hạn chế thất thoát; không chỉ kiểm riêng liều. Đáp án A.
Bài luyện
Nhóm nguyên liệu nào phù hợp với hoạt động làm phân hữu cơ đã mô tả?
Hoạt động không dùng thức ăn nguồn gốc động vật và dầu mỡ.
Đúng: nguyên liệu thực vật được chọn, làm sạch tạp chất.
Nhựa phải được loại bỏ, không phải nguyên liệu ủ.
Hóa chất thừa cần được thu gom, không trộn vào phân.
Lời giải
Hoạt động dùng rau thừa, vỏ củ quả và phần thực vật phù hợp, đã loại tạp chất. Không thêm nhựa, hóa chất thừa hoặc thức ăn nguồn gốc động vật vào thùng ủ này. Đáp án B.
Bài luyện
Nhận xét nào đúng khi theo dõi thùng ủ trong hoạt động đã học?
Quá trình ủ đang xét cần không khí.
Ngập nước không phải điều kiện độ ẩm phù hợp.
Thời gian phụ thuộc nguyên liệu và điều kiện, không chỉ đếm ngày.
Đúng: điều kiện và kết quả thực tế quyết định.
Lời giải
Cần độ ẩm và không khí phù hợp, theo dõi mức phân hủy rồi để giáo viên kiểm sản phẩm. Đóng kín tuyệt đối, làm ngập nước hoặc coi một thời hạn cố định bảo đảm hoàn tất đều không phù hợp với hoạt động đã nêu. Đáp án D.