Tính đủ muối và nước trước khi pha
Trong thực hành có giáo viên hướng dẫn, cần pha 100 g dung dịch NaCl 10% theo khối lượng từ NaCl khan và nước. Giả thiết muối tan hết, không phản ứng, không mất chất.
Lượng chất tan cần dùng:
$$m_{\mathrm{NaCl}}=\frac{10}{100}\times100=10\ \mathrm{g}.$$
Khối lượng nước:
$$m_{\mathrm{nước}}=100-10=90\ \mathrm{g}.$$
Pha 100 g dung dịch không có nghĩa lấy 100 g nước rồi thêm muối. Cần tính từ khối lượng dung dịch muốn thu được.
Cân đúng, hòa tan hết, tránh mất chất
Dụng cụ gồm cân phù hợp, cốc và đũa khuấy sạch; hóa chất và nước do giáo viên chuẩn bị. Đọc nhãn, tuân thủ quy tắc an toàn đã học.
- Cân 10 g NaCl khan, chuyển vào cốc.
- Cân 90 g nước, cho vào cốc chứa muối.
- Khuấy cho muối tan hoàn toàn; tránh đổ, bắn hoặc để lại một phần muối trong dụng cụ chuyển.
Nếu muối có lẫn nước, số gam cân được không còn là riêng khối lượng NaCl; kết quả pha có thể khác nồng độ dự kiến. Không thay cân bằng việc ước lượng tùy ý một thìa muối.
Đây là dung dịch phục vụ học tập trong phòng thí nghiệm, không dùng để uống hoặc làm sản phẩm y tế.
Bài luyện
Để pha 100 g dung dịch NaCl 10% theo khối lượng, cần lấy 10 g NaCl khan và bao nhiêu gam nước? Giả thiết không mất chất.
100 g là khối lượng dung dịch cần thu, không phải lượng nước.
Không cộng chất tan vào khối lượng dung dịch để tìm nước.
10 g là khối lượng muối, không phải nước.
Đúng: tổng muối và nước bằng 100 g.
Lời giải
$m_{\mathrm{ct}}=(10/100)\times100=10$ g. $m_{\mathrm{nước}}=m_{\mathrm{dd}}-m_{\mathrm{ct}}=100-10=90$ g. Đáp án D.
Bài luyện
Vì sao khi pha theo phép tính khối lượng NaCl cần dùng muối khan đúng yêu cầu?
Cùng khối lượng mẫu, có thêm nước thì khối lượng NaCl giảm.
Đúng: khối lượng cân không còn bằng lượng NaCl được tính.
Sai lượng NaCl làm nồng độ khác dự kiến, không chỉ liên quan tốc độ tan.
Phần nước có trong mẫu không được tính là NaCl.
Lời giải
Tính nồng độ dùng riêng khối lượng NaCl. Nếu mẫu muối có nước, 10 g cân được gồm cả NaCl và nước nên lượng NaCl nhỏ hơn 10 g, làm phép pha khác dự kiến. Đáp án B.
Bài luyện
Thao tác nào phù hợp để pha đúng dung dịch theo khối lượng đã tính?
Lượng trong mỗi thìa không đảm bảo khối lượng đã tính.
Đã nhầm khối lượng dung dịch với lượng nước.
Đúng: giữ đúng lượng hai thành phần và không mất chất.
Phần chưa tan không thuộc lượng chất tan đã hòa tan trong dung dịch.
Lời giải
Cần cân đúng riêng chất tan, nước; chuyển đủ và khuấy tan hết dưới hướng dẫn. Ước lượng bằng thìa, lấy khối lượng nước bằng khối lượng dung dịch hoặc bỏ qua phần chưa tan đều có thể làm sai nồng độ. Đáp án C.