Biến đổi gây ảnh hưởng xấu
**Ô nhiễm môi trường** là sự biến đổi các đặc điểm vật lí, hóa học hoặc sinh học của môi trường theo hướng gây ảnh hưởng xấu đến sinh vật và con người. Không phải mọi thay đổi màu sắc hoặc nhiệt độ đều tự chứng minh một nơi đã ô nhiễm.
Các nhóm tác nhân cần nhận biết:
- **Chất thải từ sản xuất và sinh hoạt:** khí thải, nước thải hoặc rác không được quản lí phù hợp.
- **Hóa chất bảo vệ thực vật:** sử dụng không đúng cách có thể làm ô nhiễm đất, nước và ảnh hưởng sinh vật.
- **Chất phóng xạ:** phát tán do sự cố hoặc quản lí nguồn, chất thải không an toàn có thể gây ô nhiễm. Không kết luận mọi cơ sở sử dụng bức xạ đều gây ô nhiễm.
- **Sinh vật gây bệnh:** có thể lan truyền qua chất thải, nước hoặc môi trường bị nhiễm.
Những nhóm này có thể cùng xuất hiện. Một nguồn thải cần được đánh giá để biết tác nhân và mức ảnh hưởng, không chỉ đoán bằng mắt.
Bài luyện
Mô tả nào phù hợp với khái niệm ô nhiễm môi trường?
Cần xét hướng biến đổi và ảnh hưởng.
Còn có khí, chất hòa tan, tác nhân sinh học và những dạng khác.
Đúng: xét biến đổi gây ảnh hưởng xấu.
Nhiều tác nhân không nhận biết chỉ bằng mắt.
Lời giải
Ô nhiễm có thể liên quan đến đặc điểm vật lí, hóa học hoặc sinh học và gây ảnh hưởng xấu. Không đồng nhất với mọi thay đổi hoặc chỉ rác nhìn thấy được. Đáp án C.
Giảm nguồn thải và xử lí đúng cách
Biện pháp gồm giảm chất thải, thu gom và phân loại phù hợp, xử lí nước và khí thải, dùng công nghệ sạch hơn, sử dụng vật tư nông nghiệp đúng hướng dẫn, giữ vệ sinh và bảo vệ cây xanh.
Cần chọn biện pháp đúng tác nhân. Trồng cây có ích nhưng không thay hệ thống xử lí nước thải hoặc quản lí chất thải nguy hại. Chất phóng xạ và chất thải nguy hại cần người có chuyên môn xử lí; không thu gom để làm thí nghiệm tại lớp.
Nước thải cần được kiểm soát trước khi xả
Một cơ sở có nước thải gây ảnh hưởng xấu đến nguồn nước tiếp nhận. Phương án cần gắn với việc giảm nguồn phát sinh và xử lí nước thải phù hợp trước khi xả.
Chuyển dòng thải sang một ao khác không làm mất tác nhân. Hoạt động trồng cây xung quanh cũng không tự thay việc xử lí nước thải.
Bài luyện
Phương án nào phù hợp nhất với nguồn nước thải gây hại trong ví dụ?
Đúng: tác động đến nguồn và tác nhân trong nước thải.
Chỉ chuyển nơi tiếp nhận, không loại tác nhân.
Trồng cây không tự thay xử lí nước thải.
Tăng xả có thể làm tăng ảnh hưởng xấu.
Lời giải
Biện pháp cần giảm lượng tác nhân phát sinh và xử lí phù hợp, không chỉ chuyển tác nhân sang nơi khác. Trồng cây là biện pháp hỗ trợ chứ không thay xử lí nguồn thải. Đáp án A.
Bài luyện
Nhận xét nào phù hợp về hóa chất bảo vệ thực vật?
Tăng lượng không bảo đảm an toàn.
Không đổ hóa chất xuống mương.
Có thể tác động đến sinh vật khác và môi trường.
Đúng: cần sử dụng, quản lí đúng hướng dẫn.
Lời giải
Hóa chất dùng không phù hợp có thể phát tán ra đất, nước và ảnh hưởng nhiều sinh vật. Không tự tăng lượng hoặc đổ hóa chất thừa vào môi trường. Đáp án D.
Bài luyện
Cách hiểu nào đúng về nguồn phóng xạ và ô nhiễm?
Không đồng nhất sử dụng có kiểm soát với phát tán gây ô nhiễm.
Đúng: phân biệt sử dụng an toàn với nguy cơ phát tán.
Không tiếp cận hoặc tự xử lí nguồn nguy hiểm.
Không xác định như vậy bằng mắt.
Lời giải
Sử dụng bức xạ cần kiểm soát an toàn. Ô nhiễm có thể xảy ra khi chất phóng xạ phát tán; không khẳng định mọi sử dụng đều gây ô nhiễm và không tự làm thí nghiệm với nguồn chưa biết. Đáp án B.