Xét kháng nguyên trên hồng cầu
Hệ ABO chia máu thành bốn nhóm theo sự có mặt của kháng nguyên A, B trên hồng cầu. Kháng thể chống A, chống B trong huyết tương có thể gây ngưng kết hồng cầu mang kháng nguyên tương ứng.
| Nhóm | Kháng nguyên A, B | Kháng thể chống A, B |
|---|---|---|
| A | A | Chống B |
| B | B | Chống A |
| AB | A và B | Không có cả hai loại |
| O | Không có A, B | Chống A và chống B |
Nhóm O không có kháng nguyên **A, B**, không có nghĩa không có bất kì kháng nguyên nào. ABO chỉ là một hệ nhóm máu; truyền máu thực tế còn cần xét các yếu tố khác và thử hòa hợp do cơ sở y tế thực hiện.
Bài luyện
Theo bảng ABO, hồng cầu có cả A và B, huyết tương không có kháng thể chống A hoặc chống B. Đây là nhóm nào?
Nhóm A chỉ có kháng nguyên A trong hai loại đang xét.
Nhóm O không có A hoặc B trên hồng cầu.
Đúng: cả A và B xác định nhóm AB.
Nhóm B chỉ có kháng nguyên B trong hai loại đang xét.
Lời giải
Trong hệ ABO, nhóm AB có cả kháng nguyên A và B trên hồng cầu, không có kháng thể chống A hoặc chống B trong huyết tương. Đáp án C.
Hồng cầu cho gặp huyết tương nhận
Trong **mô hình truyền hồng cầu chỉ xét ABO**, cần tránh để kháng thể người nhận gây ngưng kết hồng cầu người cho. Nếu chỉ xét điều kiện này:
- Người nhận A: phù hợp hồng cầu A hoặc O.
- Người nhận B: phù hợp hồng cầu B hoặc O.
- Người nhận AB: phù hợp hồng cầu A, B, AB hoặc O.
- Người nhận O: phù hợp hồng cầu O.
Quy tắc này không phải hướng dẫn tự chọn máu để truyền. Không áp nguyên sơ đồ hồng cầu cho huyết tương hoặc máu toàn phần; các chế phẩm và điều kiện truyền khác nhau.
Vì sao A không phù hợp hồng cầu B?
Người nhóm A có kháng thể chống B trong huyết tương. Hồng cầu nhóm B mang kháng nguyên B, nên có thể bị kháng thể của người nhận gây ngưng kết.
Hồng cầu O không có A, B nên không bị kháng thể chống B gây ngưng kết theo mô hình đang xét. Kết luận chỉ xét ABO, không thay xét nghiệm và quyết định truyền máu thực tế.
Bài luyện
Chỉ xét hòa hợp ABO khi truyền hồng cầu, người nhận nhóm A phù hợp với nhóm nào?
Đúng: hồng cầu A, O không mang B.
Cả hai loại này có B trên hồng cầu.
AB mang B nên không phù hợp với kháng thể chống B.
Không phù hợp với hồng cầu mang B.
Lời giải
Huyết tương người A có kháng thể chống B. Hồng cầu A và O không mang kháng nguyên B nên phù hợp theo mô hình ABO đang xét. Đáp án A.
Bài luyện
Người nhận O có cả kháng thể chống A và chống B. Chỉ xét mô hình truyền hồng cầu ABO, nhận hồng cầu nào phù hợp?
Hồng cầu A có A nên có thể bị ngưng kết.
Hồng cầu AB có cả A và B.
Hồng cầu B có B nên có thể bị ngưng kết.
Đúng: hồng cầu O không có A hoặc B.
Lời giải
Kháng thể chống A và chống B của người O có thể gây ngưng kết hồng cầu mang A hoặc B. Hồng cầu O không mang hai kháng nguyên ấy nên phù hợp trong mô hình ABO. Đáp án D.
Bài luyện
Phạm vi nào đúng với sơ đồ hòa hợp trong bài?
Không áp giống nhau cho hồng cầu, huyết tương và máu toàn phần.
Đúng: giữ đúng giới hạn mô hình.
Không thay xét nghiệm bằng lời nhớ tên nhóm.
O chỉ không có kháng nguyên A, B đang xét.
Lời giải
Bài dùng mô hình hồng cầu – huyết tương người nhận, chỉ xét ABO. Truyền máu thực tế cần xác định đúng nhóm, chế phẩm và thử hòa hợp; nhóm O vẫn có các kháng nguyên khác. Đáp án B.