Số cá thể trên một đơn vị không gian
**Mật độ cá thể** là số cá thể trên một đơn vị diện tích hoặc thể tích của nơi phân bố.
**Mật độ = số cá thể / diện tích hoặc thể tích.**
Nếu dùng diện tích theo m², kết quả là cá thể/m²; dùng ha thì cá thể/ha. Nếu dùng thể tích theo m³, kết quả là cá thể/m³. Cần giữ cùng loại đơn vị khi so sánh. Kích thước quần thể chỉ cho số cá thể; mật độ còn phụ thuộc không gian phân bố.
Tính mật độ cây theo diện tích
Dữ liệu giả định: một ruộng có 2400 cây cùng loài trên diện tích 600 m².
Mật độ=2400/600=**4 cây/m²**. Đây là số cây trung bình trên mỗi m², không có nghĩa mọi ô 1 m² đều chứa đúng 4 cây.
Bài luyện
Quần thể 2400 cây trên 600 m² có mật độ bao nhiêu?
2400 là tổng số cây, chưa chia diện tích.
600 là diện tích, không phải mật độ.
Đúng:2400/600=4.
Đây là phép chia ngược 600/2400.
Lời giải
Chia số cây cho diện tích:2400/600=4 cây/m². Không đảo phép chia và không bỏ đơn vị. Đáp án C.
Tính mật độ theo thể tích
Mô hình nuôi cá có 600 cá thể trong 300 m³ nước. Mật độ theo thể tích=600/300=**2 cá thể/m³**.
Nếu chưa biết diện tích mặt nước thì không thể đổi kết quả này thành cá thể/m². Diện tích và thể tích là hai đại lượng khác nhau.
Bài luyện
600 cá thể trong 300 m³ nước có mật độ theo thể tích là bao nhiêu?
Đúng:600/300=2 và giữ đơn vịm³.
Dữ kiện là thể tích, không phải diện tích.
300 là thể tích, chưa tính mật độ.
Đã đảo phép chia 300/600.
Lời giải
Mật độ theo thể tích bằng 600/300=2 cá thể/m³. Không thay m³ bằng m² khi chưa có dữ liệu diện tích. Đáp án A.
Bài luyện
Hai ruộng đều có 1000 cây cùng loài:ruộng A 500 m², ruộng B 1000 m². Nhận xét nào đúng?
Cùng số cây nhưng diện tích khác nhau.
Đúng:1000/500=2;1000/1000=1.
Cùng số cây, diện tích lớn hơn làm mật độ thấp hơn.
Đã nhầm số cây với diện tích.
Lời giải
Mật độA=2 vàB=1 cây/m². Số cá thể bằng nhau không bảo đảm mật độ bằng nhau; phải xét diện tích. Đáp án B.
Bài luyện
Mật độ trung bình 4 cây/m² cho phép kết luận gì?
Giá trị trung bình không buộc mọi ô bằng nhau.
4 là mật độ, không phải tổng số cây.
Đã nhầm cá thể/diện tích với diện tích/cá thể.
Đúng: mật độ chung không mô tả chính xác từng ô.
Lời giải
Mật độ là giá trị tính trên không gian đang xét. Các cá thể có thể phân bố theo nhóm hoặc không đều giữa từng ô nhỏ. Đáp án D.