Mỗi nhân tố có một khoảng phù hợp

Với một nhân tố như nhiệt độ, **giới hạn sinh thái** là khoảng giá trị mà sinh vật có thể tồn tại và phát triển trong những điều kiện đang xét. Hai đầu là **giới hạn dưới** và **giới hạn trên**.
Trong giới hạn đó, **khoảng thuận lợi** giúp hoạt động sống diễn ra tốt hơn. Gần hai đầu thường là **khoảng chống chịu**: sinh vật còn tồn tại nhưng hoạt động bị hạn chế. Giới hạn có thể khác nhau giữa các loài và thay đổi theo giai đoạn, điều kiện sống.
Hình dùng số liệu giả định cho sinh vật X, không phải số đo của một loài cụ thể. Khoảng 5–40°C rộng hơn khoảng thuận lợi 15–30°C. Đường cong biểu diễn mức sinh trưởng minh họa, không phải sự thay đổi nhiệt độ theo thời gian.
Bài luyện
Theo mô hình, giới hạn sinh thái về nhiệt độ của X là khoảng nào?
Đây là khoảng thuận lợi, không phải toàn bộ giới hạn.
Một giá trị không phải cả khoảng chịu đựng.
Đúng: từ giới hạn dưới 5 đến giới hạn trên 40°C.
Đây là khoảng trục biểu diễn, không phải giới hạn của X.
Lời giải
Đọc hai giới hạn ở đầu khoảng:5 và 40°C. Khoảng thuận lợi 15–30°C chỉ là một phần nằm bên trong. Đáp án C.
Bài luyện
Ở nhiệt độ 8°C trong mô hình, X ở vùng nào?
8 vẫn nằm trong giới hạn 5–40°C.
Thuận lợi bắt đầu từ 15°C trong mô hình.
Giới hạn trên là 40°C.
Đúng: nằm trong giới hạn nhưng ngoài khoảng thuận lợi.
Lời giải
5 < 8 < 15 nên nhiệt độ thuộc khoảng chống chịu phía dưới. Không đồng nhất còn tồn tại với sinh trưởng thuận lợi. Đáp án D.
Đối chiếu cả khoảng, không chỉ giá trị giữa
Dữ liệu giả định: loài A chịu được 0–18°C, B chịu được 8–40°C, C chịu được 32–46°C. Nước ở nơi dự kiến nuôi dao động 20–28°C.
Cả khoảng 20–28°C nằm trong giới hạn của B. A không chịu được mức trên 18°C; C cần từ 32°C. Vì vậy, **B phù hợp theo tiêu chí nhiệt độ của mô hình**. Chưa đủ căn cứ khẳng định nuôi thành công, vì còn oxygen, thức ăn và các điều kiện khác.
Bài luyện
Theo đúng dữ liệu giả định A 0–18, B 8–40, C 32–46°C, loài nào có giới hạn bao trùm khoảng nước 20–28°C?
A có giới hạn trên 18°C, thấp hơn 20°C.
Đúng:8≤20 và 28≤40.
C có giới hạn dưới 32°C, cao hơn 28°C.
Cả A lẫnC đều không bao trùm khoảng đã cho.
Lời giải
Cần xét toàn khoảng 20–28°C. Khoảng 8–40°C của B chứa cả hai đầu và các giá trị giữa; A vàC không đáp ứng. Đáp án B.
Bài luyện
Kết quả chọn B theo nhiệt độ cho phép kết luận gì?
Đúng: kết luận không vượt quá dữ kiện.
Các nhân tố khác vẫn có tác động.
Đây là dữ liệu giả định của B, không của mọi cá.
Cần xem cả khoảng dao động đang xét.
Lời giải
Mô hình chỉ kiểm điều kiện nhiệt độ. Nhu cầu về oxygen, thức ăn và những yếu tố khác chưa được đánh giá; không bảo đảm kết quả thực tế. Đáp án A.