Ống tiêu hóa và các cơ quan tiết dịch

Thức ăn đi qua **miệng → hầu → thực quản → dạ dày → ruột non → ruột già → hậu môn**. Đây là đường đi trong ống tiêu hóa.
Tuyến nước bọt, gan và tụy cung cấp dịch hỗ trợ tiêu hóa; thức ăn không đi xuyên qua các cơ quan này. **Gan tạo dịch mật**, túi mật dự trữ rồi đưa mật vào ruột non. Túi mật không phải cơ quan tạo mật.
Biến đổi thức ăn trước khi hấp thụ
**Tiêu hóa cơ học** làm nhỏ, đảo trộn và di chuyển thức ăn, như nhai ở miệng, co bóp ở dạ dày. **Tiêu hóa hóa học** biến đổi chất trong thức ăn thành chất đơn giản nhờ enzyme tiêu hóa; enzyme là chất giúp quá trình biến đổi diễn ra.
- **Miệng:** răng, lưỡi làm nhỏ và trộn thức ăn; amylase trong nước bọt biến đổi một phần tinh bột chín thành maltose.
- **Dạ dày:** co bóp trộn với dịch vị; pepsin biến đổi một phần protein.
- **Ruột non:** dịch tụy, dịch ruột và mật hỗ trợ tiêu hóa; phần lớn chất dinh dưỡng được hấp thụ tại đây.
- **Ruột già:** hấp thụ thêm nước, góp phần tạo phân từ chất bã.
Mật giúp chất béo phân tán thành những giọt nhỏ để enzyme tác dụng thuận lợi; **mật không chứa enzyme tiêu hóa**. Không coi mọi dịch hỗ trợ tiêu hóa đều có enzyme.
Bài luyện
Thứ tự nào đúng sau khi thức ăn rời thực quản?
Đúng: các đoạn ống tiêu hóa nối theo thứ tự này.
Thức ăn không đi qua gan hoặc tụy.
Đã đảo thứ tự đường thức ăn.
Đây không phải đường thức ăn.
Lời giải
Thức ăn từ thực quản xuống dạ dày, sau đó tới ruột non và ruột già. Gan, tụy và túi mật hỗ trợ bằng dịch tiêu hóa nhưng không nằm trên đường thức ăn đi qua. Đáp án A.
Bài luyện
Hoạt động nào là tiêu hóa hóa học?
Nghiền nhỏ là tiêu hóa cơ học.
Đảo trộn là tiêu hóa cơ học.
Co bóp là hoạt động cơ học.
Đúng: chất trong thức ăn được biến đổi nhờ enzyme.
Lời giải
Amylase tác động làm biến đổi tinh bột thành đường maltose, nên đây là tiêu hóa hóa học. Nhai, đảo trộn và co bóp chỉ nêu hoạt động cơ học. Đáp án D.
Hấp thụ là đưa chất qua thành ruột
Tiêu hóa làm nhiều chất trong thức ăn trở nên đủ đơn giản để cơ thể sử dụng. **Hấp thụ** là đưa các chất từ ống tiêu hóa qua thành ruột vào máu hoặc bạch huyết để vận chuyển trong cơ thể.
Ruột non có bề mặt nhiều nếp gấp, lông ruột và mạng mạch dày, phù hợp với hấp thụ. Phần lớn chất dinh dưỡng được hấp thụ ở ruột non, không phải ở dạ dày. Chất bã tiếp tục xuống ruột già, tạo phân và thải qua hậu môn.
Bài luyện
Dữ kiện nào mô tả sự hấp thụ, không chỉ sự tiêu hóa?
Đây là hoạt động cơ học.
Đúng: chất đã đi qua thành ruột.
Đây là tiêu hóa hóa học.
Đây là đảo trộn trong ống tiêu hóa.
Lời giải
Hấp thụ được nhận biết qua việc chất đi từ ống tiêu hóa qua thành ruột vào máu hoặc bạch huyết. Làm nhỏ, trộn hoặc biến đổi chất vẫn là các hoạt động tiêu hóa trước đó. Đáp án B.
Bài luyện
Nhận xét nào đúng về mật?
Gan tạo mật; thức ăn không đi qua túi mật.
Mật không chứa enzyme tiêu hóa.
Đúng: phân biệt nơi tạo mật và tác dụng hỗ trợ.
Các dịch có vai trò phối hợp, không thay thế hoàn toàn nhau.
Lời giải
Gan tạo mật; túi mật dự trữ mật. Mật giúp chất béo phân tán để enzyme tiêu hóa tác dụng thuận lợi nhưng bản thân mật không chứa enzyme tiêu hóa. Đáp án C.