Đọc theo chiều mũi tên
**Phản ứng hóa học** là quá trình các chất biến đổi tạo thành chất khác. Chất tham gia bị biến đổi gọi là **chất phản ứng**; chất mới tạo thành gọi là **sản phẩm**.
Có thể biểu diễn bằng chữ: **Carbon + Oxygen → Carbon dioxide**. Ở bên trái mũi tên, carbon và oxygen là chất phản ứng. Bên phải, carbon dioxide là sản phẩm. Dấu cộng tách các chất, mũi tên chỉ chiều từ chất phản ứng tới sản phẩm.
Khi phản ứng đang diễn ra, lượng các chất phản ứng còn lại giảm dần, lượng sản phẩm tăng dần. Khi một chất phản ứng cần thiết đã hết, phản ứng đó không tiếp tục dù chất khác có thể còn dư. Không phải mọi chất đều phải hết cùng lúc.
Bài luyện
Trong sơ đồ Carbon + Oxygen → Carbon dioxide, các chất phản ứng là gì?
Đúng: hai chất ở bên trái mũi tên.
Chất khí vẫn có thể tham gia phản ứng.
Đây là sản phẩm ở bên phải.
Carbon dioxide không phải chất phản ứng trong sơ đồ này.
Lời giải
Carbon và oxygen ở bên trái mũi tên, tham gia biến đổi để tạo carbon dioxide ở bên phải. Trạng thái khí không làm oxygen mất vai trò chất phản ứng. Đáp án A.
Liên kết đổi, số nguyên tử được giữ nguyên

Hình mô tả phản ứng giữa hydrogen và oxygen tạo thành nước. Trước phản ứng, H liên kết với H, O liên kết với O. Sau phản ứng, trong phân tử nước, H liên kết với O: liên kết cũ bị phá vỡ, liên kết mới hình thành.
Đếm hình: cả trước và sau đều có **4 nguyên tử H, 2 nguyên tử O**. Số nguyên tử mỗi nguyên tố không đổi; chúng được sắp xếp lại. Số phân tử không nhất thiết giữ nguyên: mô hình có ba phân tử chất phản ứng tạo thành hai phân tử nước.
Hình giúp giải thích phản ứng, không phải hướng dẫn trộn hay đốt khí hydrogen và oxygen.
Bài luyện
Theo mô hình hydrogen và oxygen tạo nước, đại lượng nào giữ nguyên trước và sau phản ứng?
Phân tử chất đầu biến đổi, số phân tử có thể khác.
Liên kết cũ bị phá vỡ và liên kết mới hình thành.
Đúng: nguyên tử được sắp xếp lại, không mất đi trong phản ứng này.
Chất mới có tên, tính chất khác chất đầu.
Lời giải
Mô hình giữ nguyên bốn nguyên tử H và hai nguyên tử O, nhưng đổi cách liên kết để tạo phân tử nước. Vì vậy số nguyên tử mỗi nguyên tố giữ nguyên, không phải mọi liên kết, mọi phân tử hoặc tên chất. Đáp án C.
Bài luyện
Hydrogen đang phản ứng với oxygen tạo nước. Nếu toàn bộ oxygen cần cho phản ứng đã hết nhưng hydrogen còn, điều gì xảy ra?
Phản ứng này cần cả hydrogen và oxygen.
Nguyên tố H không tự chuyển thành O trong phản ứng hóa học.
Nguyên tử mỗi nguyên tố được giữ nguyên, không tạo O từ H.
Đúng: một chất cần thiết đã hết.
Lời giải
Nước tạo thành từ hydrogen và oxygen. Khi oxygen đã hết, hydrogen còn dư không thể tiếp tục phản ứng theo quá trình đã nêu để tạo nước. Phản ứng hóa học không biến nguyên tử H thành nguyên tử O. Đáp án D.