Quan sát từ ngoài vào trong
Da bao bọc cơ thể. Theo sơ đồ lớp 8, từ ngoài vào trong có **lớp biểu bì, lớp bì và lớp mỡ dưới da**.
- **Biểu bì:** phía ngoài có tầng sừng; phía dưới có các tế bào sống, tạo tế bào mới thay cho tế bào bong ra.
- **Lớp bì:** có mạch máu, đầu mút thần kinh và thụ quan, tuyến mồ hôi, tuyến nhờn, nang lông và cơ co chân lông.
- **Lớp mỡ dưới da:** góp phần cách nhiệt, đệm bảo vệ và dự trữ năng lượng.
Tuyến mồ hôi có ống dẫn mở ra bề mặt da. Tuyến nhờn tiết chất nhờn giúp bảo vệ da và lông. Mỗi bộ phận đảm nhiệm một vai trò, không phải mọi lớp đều có cấu tạo giống nhau.
Bài luyện
Theo sơ đồ da trong bài, thứ tự từ ngoài vào trong là gì?
Đúng: biểu bì ở ngoài cùng trong sơ đồ.
Biểu bì nằm ngoài lớp bì.
Lớp mỡ dưới da nằm sâu hơn lớp bì.
Đây là chiều từ trong ra ngoài.
Lời giải
Biểu bì ở phía ngoài, tiếp theo là lớp bì, rồi đến lớp mỡ dưới da. Thứ tự này giúp xác định vị trí của các bộ phận trên hình. Đáp án A.
Bài luyện
Nhóm bộ phận nào được thể hiện ở lớp bì trên sơ đồ?
Hai thành phần này thuộc biểu bì.
Các tế bào mỡ được thể hiện ở lớp mỡ dưới da.
Đúng: lớp bì có các cấu trúc này.
Tầng sừng, mỡ và cơ xương không phải nhóm bộ phận của lớp bì.
Lời giải
Lớp bì có mạch máu, các cấu trúc cảm giác và tuyến mồ hôi. Tầng sừng thuộc biểu bì; lớp mỡ dưới da nằm phía dưới lớp bì. Đáp án C.
Da vừa bảo vệ vừa tiếp nhận thông tin
Da là hàng rào góp phần hạn chế mất nước, sự xâm nhập của vi sinh vật và tác động từ môi trường. Hàng rào này có thể bị tổn thương khi da trầy xước.
Các thụ quan giúp nhận biết tiếp xúc, nóng, lạnh và đau. Mạch máu dưới da và tuyến mồ hôi tham gia điều hòa thân nhiệt. Mồ hôi mang theo một ít chất thải; phần bài tiết qua da không thay thế vai trò của thận.
Lớp mỡ dưới da góp phần giảm mất nhiệt và giảm tác động cơ học. Vì vậy, chức năng của da có sự phối hợp của nhiều bộ phận.
Cảm giác nóng giúp phát hiện nguy cơ
Khi tiếp xúc với vật nóng, thụ quan ở da tiếp nhận kích thích. Tín hiệu được truyền trong hệ thần kinh và có thể gây phản ứng rút tay.
Da nhận kích thích, còn hệ thần kinh tham gia xử lí và điều khiển phản ứng. Không thực hành bằng cách chạm vật nóng để thử phản xạ.
Bài luyện
Bộ phận nào trực tiếp giúp da tiếp nhận kích thích nóng, lạnh và tiếp xúc?
Mỡ góp phần cách nhiệt và đệm bảo vệ, không phải bộ phận nhận kích thích nêu ở đây.
Đúng: các cấu trúc cảm giác tiếp nhận kích thích.
Chất nhờn giúp bảo vệ da và lông.
Tế bào sừng bong ra không tiếp nhận cảm giác.
Lời giải
Thụ quan và đầu mút thần kinh tiếp nhận kích thích ở da. Tín hiệu sau đó được truyền trong hệ thần kinh, giúp cơ thể nhận biết và đáp ứng. Đáp án B.
Bài luyện
Cặp cấu tạo – chức năng nào phù hợp?
Vận chuyển oxygen là vai trò của máu, không phải tầng sừng.
Tiếp nhận cảm giác liên quan thụ quan và thần kinh.
Mỡ dưới da góp phần dự trữ năng lượng; tuyến mồ hôi tiết mồ hôi.
Đúng: lớp mỡ góp phần giảm mất nhiệt và giảm tác động cơ học.
Lời giải
Lớp mỡ dưới da góp phần cách nhiệt, đệm bảo vệ và dự trữ năng lượng. Cần ghép đúng từng cấu trúc với vai trò, không dùng chức năng của bộ phận khác. Đáp án D.