Bảo vệ hệ thần kinh và phòng tránh chất gây nghiện

- **Parkinson:** liên quan sự tổn thương, mất tế bào thần kinh ở một số phần của não; có thể gây run, vận động chậm, cứng cơ. Bệnh thường gặp hơn ở người lớn tuổi. - **Động kinh:** liên quan hoạt động điện bất thường ở não, gây những cơn với biểu hiện khác nhau. Có cơn co giật, có cơn mất nhận biết trong thời gian ngắn mà không co giật rõ. - **Alzheimer:** bệnh tiến triển ảnh hưởng trí nhớ, tư duy và khả năng thực hiện hoạt động thường ngày; không phải mọi người cao tuổi đều mắc bệnh. Các bệnh có nhiều yếu tố liên quan. Quên một lần, run tay hoặc một cơn co giật chưa đủ để tự xác định bệnh. Người có biểu hiện bất thường cần được nhân viên y tế đánh giá.

Ngủ đủ, xen kẽ học tập với nghỉ ngơi, vận động phù hợp và ăn uống đa dạng giúp duy trì sức khỏe. Bảo vệ đầu khi tham gia hoạt động có nguy cơ chấn thương và tránh chất gây nghiện cũng góp phần bảo vệ hệ thần kinh. Các thói quen tốt không bảo đảm ngăn được mọi bệnh thần kinh. Người đã mắc bệnh cần được theo dõi, điều trị theo hướng dẫn chuyên môn; không tự ngừng thuốc hoặc thay điều trị bằng thực phẩm bổ sung.

**Chất gây nghiện** có thể tác động lên hệ thần kinh, khiến người sử dụng thèm chất đó và khó kiểm soát việc dùng dù đã có hậu quả. Nicotine trong thuốc lá và ethanol trong đồ uống có cồn là những ví dụ; một số chất ma túy như heroin còn có nguy cơ rất nghiêm trọng. Nicotine có thể gây nghiện và ảnh hưởng sự phát triển não ở tuổi thiếu niên. Rượu có thể làm giảm khả năng suy nghĩ rõ ràng, phối hợp vận động và kiểm soát hành vi. Hậu quả có thể ảnh hưởng sức khỏe, học tập, quan hệ gia đình và an toàn. Phòng tránh bằng việc không thử thuốc lá, thuốc lá điện tử, rượu hoặc chất ma túy; từ chối lời rủ rê và tìm người lớn đáng tin cậy hỗ trợ khi cần. Người gặp vấn đề sử dụng chất cần được trợ giúp chuyên môn, không bị chế giễu hoặc quy kết giá trị con người.