Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng

Cơ thể lấy chất, biến đổi rồi thải ra

Con người lấy thức ăn, nước và oxygen từ môi trường. Trong cơ thể, các chất được biến đổi để xây dựng tế bào và cung cấp năng lượng cho hoạt động sống; những chất thải như carbon dioxide, chất trong nước tiểu được đưa ra ngoài. Quá trình **lấy chất từ môi trường, biến đổi chất trong cơ thể và trả chất thải ra môi trường** là trao đổi chất. Vì có cả biến đổi bên trong nên không coi trao đổi chất chỉ là ăn, uống hoặc hít thở.

Bài luyện

Cách mô tả nào thể hiện đầy đủ trao đổi chất ở cơ thể?

AChỉ lấy chất từ môi trường, không có biến đổi hoặc chất thải.BLấy chất, biến đổi chúng trong cơ thể và thải chất ra môi trường.CChỉ chuyển năng lượng từ dạng này sang dạng khác, không liên quan chất.DChỉ di chuyển từ nơi này sang nơi khác.

Năng lượng đổi dạng, không tự sinh ra

**Chuyển hóa năng lượng** là sự biến đổi năng lượng từ dạng này sang dạng khác. Khi cây quang hợp, năng lượng ánh sáng được chuyển thành hóa năng tích trữ trong chất hữu cơ. Khi cơ bắp hoạt động, hóa năng được chuyển thành năng lượng cho chuyển động và nhiệt. Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng gắn liền với nhau: sự biến đổi chất có thể đi kèm tích trữ hoặc giải phóng năng lượng. “Cung cấp năng lượng” không có nghĩa cơ thể tạo năng lượng từ không có gì.

Bài luyện

Khi cây tạo chất hữu cơ nhờ quang hợp, dạng chuyển hóa năng lượng đang xét là gì?

AHóa năng trong chất hữu cơ chuyển thành ánh sáng.BNăng lượng ánh sáng chỉ làm lá nóng, không tích trữ trong chất.CNăng lượng ánh sáng chuyển thành hóa năng trong chất hữu cơ.DCây tự tạo năng lượng mà không nhận từ bên ngoài.

Từ cây lớn lên đến người chạy

Cây khoai tây tạo thêm lá và thân nhờ có chất để xây dựng tế bào và năng lượng cho hoạt động. Gà từ con non thành trưởng thành cũng cần nguyên liệu và năng lượng; trao đổi chất, chuyển hóa năng lượng giúp cơ thể tồn tại, sinh trưởng, phát triển và sinh sản. Khi chạy, cơ bắp hoạt động nhiều hơn, nhu cầu năng lượng và oxygen tăng; cơ thể thường nóng lên và thở nhanh hơn. Đây là ví dụ về sự gắn bó giữa biến đổi chất và sử dụng năng lượng, không phải cơ thể chỉ trao đổi chất lúc đang chạy. Khi nghỉ, các tế bào vẫn hoạt động.

Bài luyện

Một người đang ngồi nghỉ vẫn thở và các tế bào vẫn hoạt động. Nhận xét nào đúng?

ATrao đổi chất đã dừng vì không chạy.BChỉ vận động mới cần năng lượng, tế bào nghỉ không cần.CCó hít thở nhưng chắc chắn không biến đổi chất trong cơ thể.DTrao đổi chất và chuyển hóa năng lượng vẫn diễn ra để duy trì sự sống.