Xét mức âm, thời gian và nơi nghe
Âm thanh cần cho giao tiếp, báo hiệu và sinh hoạt, nhưng âm to, kéo dài hoặc xuất hiện không đúng lúc có thể gây khó chịu, cản trở hoạt động. Máy khoan liên tục gần lớp học, karaoke to lúc đêm khuya là những ví dụ tiếng ồn ảnh hưởng người xung quanh. Khi tình trạng ấy thường xuyên ảnh hưởng môi trường sống, có ô nhiễm tiếng ồn.
Không phân loại chỉ bằng tên nguồn. Lời phát biểu vừa đủ nghe phục vụ buổi học khác tiếng nói chuyện ồn ào khi cả lớp cần tập trung. Còi xe cứu thương là tín hiệu cần thiết; không vì có âm lớn mà đề nghị loại bỏ mọi tín hiệu cảnh báo.
Âm rất lớn có thể gây hại dù chỉ một lần; âm lớn lặp lại hoặc kéo dài có thể làm tổn thương thính giác. Không coi việc “đã nghe quen” là bằng chứng âm không còn hại.
Bài luyện
Tình huống nào rõ nhất là tiếng ồn gây ảnh hưởng hoạt động trong bối cảnh đã nêu?
Âm phù hợp đang phục vụ hoạt động học.
Âm to, kéo dài gần lớp cản trở nghe và tập trung.
Phát biểu theo lượt là âm phục vụ học tập.
Đây là cảnh báo cần thiết; không chọn loại bỏ tín hiệu khi cần an toàn.
Lời giải
Trong bối cảnh lớp đang học, tiếng khoan to và liên tục sát lớp gây cản trở, là tình huống rõ cần giảm ảnh hưởng. Âm giảng, phát biểu phù hợp và cảnh báo an toàn có mục đích cần thiết. Đáp án B.
Tác động vào nguồn, đường truyền hoặc người nghe
| Vị trí tác động | Ví dụ | Vì sao có tác dụng |
|---|---|---|
| Nguồn phát | Giảm âm lượng, bảo dưỡng máy, tránh hoạt động ồn vào giờ nghỉ/học | Giảm mức âm hoặc thời gian gây ồn |
| Đường truyền | Tấm chắn cách âm phù hợp, cửa kín, bố trí phòng xa nguồn | Giảm phần âm truyền tới nơi cần yên tĩnh |
| Người nghe | Rời xa nguồn lớn, dùng dụng cụ bảo vệ tai đúng hướng dẫn khi cần | Giảm âm tới tai hoặc thời gian tiếp xúc |
Trồng cây và bố trí khoảng cách có thể hỗ trợ giảm tiếng ồn, nhưng một hàng cây không luôn thay được tấm chắn hay cửa cách âm. Cần xem vị trí, độ dày, khoảng cách và nguồn ồn thực tế.
Nếu nguồn nằm ngoài phạm vi có thể điều chỉnh, có thể kết hợp biện pháp trên đường truyền và thay vị trí học. Không tăng loa hoặc tai nghe thật lớn để át tiếng ngoài: cách ấy tạo thêm âm lớn đến tai.
Bài luyện
Đặt tấm chắn cách âm phù hợp giữa đường có tiếng xe và khu phòng học chủ yếu tác động vào đâu?
Tấm chắn giảm phần âm truyền qua đường ấy đến phòng học.
Tấm chắn không trực tiếp thay đổi động cơ, mà giảm phần âm từ đường truyền tới phòng.
Tấm chắn không làm thay đổi khả năng tiếp nhận tần số của tai.
Đặt tấm chắn không thay đổi thời gian xe hoạt động.
Lời giải
Nguồn tiếng xe vẫn tồn tại. Tấm chắn đặt trên đường truyền giúp giảm âm đến phòng học, khác biện pháp làm giảm âm ngay ở nguồn hoặc dùng bảo vệ tai. Đáp án A.
Chọn biện pháp có thể thực hiện
Một lớp gần công trình cần giảm ảnh hưởng tiếng khoan. Có thể đề nghị người phụ trách phối hợp thời gian thi công với giờ học; đó là tác động vào thời gian ở nguồn. Khi cần, chuyển buổi học sang phòng xa hơn, đóng cửa phù hợp hoặc dùng giải pháp cách âm do nhà trường bố trí.
Không yêu cầu học sinh đến gần máy khoan để đo, tự tắt máy hoặc tự sửa công trình. Khi đánh giá biện pháp, cần nói giảm nguồn, giảm truyền hay giảm tiếp xúc, rồi xét có thực hiện an toàn trong tình huống ấy không.
Nghe âm lượng vừa phải và tránh nguồn quá lớn
Khi dùng thiết bị nghe, giữ âm lượng vừa phải, tránh nghe âm lớn lâu liên tục và nghỉ ở nơi yên tĩnh. Tránh đứng sát loa lớn hoặc máy ồn; dùng dụng cụ bảo vệ tai phù hợp theo hướng dẫn khi cần. Không tự nhét vật tùy ý vào tai.
Các biện pháp ấy giúp giảm mức âm và thời gian tiếp xúc, không phải điều trị tổn thương đã có. Không làm thử nghiệm bằng cách nghe tiếng lớn để xem tai chịu được đến đâu.
Bài luyện
Trong phòng có tiếng ngoài lớn, cách ứng xử nào phù hợp hơn để giữ việc học và nghe an toàn?
Tăng âm tối đa làm thêm âm lớn tới tai, không giải quyết an toàn.
Đứng sát nguồn lớn tăng tiếp xúc; nghe quen không bảo đảm an toàn.
Kết hợp điều chỉnh nguồn/vị trí với mức nghe phù hợp giúp giảm tiếp xúc.
Cảm giác quen không chứng minh không có ảnh hưởng thính giác.
Lời giải
Giảm nguồn khi làm được, chuyển nơi yên tĩnh và giữ mức nghe vừa phải giúp giảm âm đến tai. Tăng âm tối đa hoặc cố nghe quen làm tăng tiếp xúc, không phải biện pháp bảo vệ. Đáp án C.