Thực hành: nhận biết hô hấp ở hạt nảy mầm

**Mục đích:** nhận biết carbon dioxide do hạt đang nảy mầm thải ra, làm căn cứ cho hô hấp ở thực vật. Dụng cụ gồm hai chuông thủy tinh tương tự nhau, đĩa đựng hạt, hai cốc nước vôi trong, bông hoặc giấy thấm, nhiệt kế và nhãn A, B. Giáo viên chuẩn bị nước vôi trong và hướng dẫn thao tác với hóa chất, thủy tinh. Chọn hạt đậu chắc, không vỡ hoặc bị mọt. Theo bố trí SGK, ngâm trong nước ấm khoảng 40 °C trong khoảng hai giờ, rồi rải lên bông hoặc giấy thấm ẩm, phủ lớp giấy thấm ẩm và để ở nhiệt độ phù hợp cho hạt nảy mầm. Giáo viên kiểm nhiệt độ nước; không tự dùng nước sôi hoặc pha theo tỉ lệ khi chưa đo nhiệt độ. Thời gian, nhiệt độ cần điều chỉnh nếu dùng loại hạt khác. Hạt hút nước để bắt đầu nảy mầm; bông ẩm tiếp tục cung cấp nước. Hạt đang nảy mầm được chọn vì hoạt động hô hấp mạnh, dễ quan sát khí thải hơn hạt khô.

Chuông A chứa đĩa hạt nảy mầm và một cốc nước vôi trong. Chuông B chỉ chứa cốc nước vôi trong, không có hạt. Dùng hai cốc với lượng nước vôi trong tương tự, hai chuông tương tự, đặt cùng điều kiện phòng và theo dõi cùng thời gian. Đậy chuông kín theo hướng dẫn. Sau khoảng một giờ, giáo viên hướng dẫn mở chuông để quan sát mặt nước vôi trong. Hai chuông chỉ khác việc có hạt nảy mầm, nên B giúp kiểm xem hiện tượng có gắn với sự có mặt của hạt hay không.

Carbon dioxide tác dụng với nước vôi trong tạo chất kết tủa trắng. Trong bố trí này, dấu hiệu thường quan sát là lớp váng trắng ở mặt nước vôi trong. **Kết quả điển hình để đối chiếu:** trong thời gian theo dõi, cốc A có lớp váng rõ hơn, còn cốc B chưa có hoặc ít rõ hơn. Vì hai chuông có điều kiện tương tự và chỉ A có hạt, kết quả là căn cứ cho thấy hạt nảy mầm thải carbon dioxide khi hô hấp. Không khí ban đầu của cả A và B đều có carbon dioxide. Vì vậy không giải thích kết quả bằng câu “B hoàn toàn không có carbon dioxide”. Nếu cả hai cốc xuất hiện váng tương tự, cần kiểm lại bố trí, độ kín, hạt và thời gian trước khi kết luận.