Các cấp độ liên hệ với nhau
**Tế bào** là đơn vị cấu tạo và thực hiện các hoạt động sống cơ bản. Ở cơ thể đơn bào, một tế bào cũng là toàn bộ cơ thể. Ở cơ thể đa bào, các tế bào phối hợp tạo nên mô, cơ quan và cơ thể.
Cơ thể sống trao đổi chất với môi trường để tế bào có điều kiện hoạt động; hoạt động của tế bào góp phần duy trì hoạt động của cơ thể. Vì vậy, không xem tế bào, cơ thể và môi trường là ba phần hoàn toàn tách biệt.
Bài luyện
Nhận xét nào đúng về tế bào trong cơ thể đa bào?
Hoạt động của tế bào góp phần vào hoạt động cơ thể.
Không đồng nhất cơ thể đa bào với đơn bào.
Đúng: cấu tạo và hoạt động đều có mối liên hệ.
Cơ thể đa bào được cấu tạo từ nhiều tế bào.
Lời giải
Ở cơ thể đa bào, tế bào là đơn vị cấu tạo; các tế bào phối hợp tạo nên hoạt động của mô, cơ quan và cơ thể. Không xem mọi tế bào là một cá thể độc lập. Đáp án C.
Theo dõi chất từ môi trường đến tế bào
Xét cơ thể người: oxygen từ không khí đi qua cơ quan hô hấp vào máu, rồi được vận chuyển tới tế bào. Tế bào sử dụng oxygen trong hô hấp tế bào; carbon dioxide tạo ra được vận chuyển tới cơ quan hô hấp và thải ra ngoài.
Ví dụ nối ba cấp độ **môi trường → cơ thể → tế bào** và chiều thải chất ngược lại. Cơ quan hô hấp hoặc tuần hoàn không hoạt động riêng lẻ mà phối hợp để tế bào có điều kiện sống.
Bài luyện
Trong ví dụ trên, oxygen đến tế bào theo đường nào?
Đúng: môi trường và các hệ cơ quan liên hệ với tế bào.
Oxygen đi qua cơ quan hô hấp và máu trước khi tới tế bào.
Đã đảo vị trí cơ quan hô hấp và máu.
Máu vận chuyển oxygen tới tế bào, không phải sau tế bào.
Lời giải
Oxygen trong không khí qua cơ quan hô hấp vào máu và được máu vận chuyển tới tế bào. Đường này cho thấy hoạt động của cơ thể tạo điều kiện cho tế bào. Đáp án A.
Tế bào cần điều kiện sống phù hợp
Trong cơ thể đa bào, môi trường quanh tế bào được duy trì nhờ hoạt động phối hợp của cơ thể. Nếu việc cung cấp chất cần thiết hoặc thải chất bị ảnh hưởng, hoạt động của tế bào cũng bị ảnh hưởng.
Không kết luận mọi tế bào tách khỏi cơ thể đều chết ngay. Nuôi cấy mô đã cho thấy tế bào, mô có thể được duy trì khi có môi trường và kĩ thuật phù hợp. Điểm cần nhớ là **tế bào cần điều kiện sống thích hợp**, dù ở trong cơ thể hay được nuôi cấy.
Bài luyện
Từ việc có thể nuôi cấy mô cây trong điều kiện chuyên môn, nhận xét nào hợp lí?
Không bỏ qua điều kiện nuôi cấy.
Đúng: chú ý điều kiện sống thay vì khẳng định tuyệt đối.
Tế bào vẫn cần môi trường dinh dưỡng phù hợp.
Nuôi cấy mô sử dụng tế bào, mô của cây.
Lời giải
Nuôi cấy mô cần môi trường và kĩ thuật thích hợp để duy trì, phát triển tế bào hoặc mô. Ví dụ không có nghĩa tế bào sống ở bất cứ đâu, cũng không cho phép nói mọi tế bào tách khỏi cơ thể đều chết ngay. Đáp án B.