Tạo cá thể mới, không chỉ lớn thêm
Cây chuối tạo cây con, mèo sinh mèo con: các hiện tượng này có điểm chung là tạo ra **cá thể mới**. Quá trình tạo cá thể mới được gọi là **sinh sản**, giúp loài tiếp tục tồn tại qua các thế hệ.
Một cây chỉ cao thêm hoặc một con mèo tăng khối lượng thì cá thể ấy đang sinh trưởng. Chưa có cá thể mới nên không gọi riêng sự tăng kích thước đó là sinh sản.
Bài luyện
Hiện tượng nào cho thấy có sinh sản?
Đây là sự lớn lên của cùng cây.
Đây là sự tăng khối lượng của cùng cá thể.
Đúng: có cá thể mới được tạo ra.
Cành dài ra chưa đồng nghĩa tạo cá thể mới.
Lời giải
Sinh sản được nhận biết qua việc tạo cá thể mới. Cây chuối con là cá thể mới; cây cao thêm, mèo nặng thêm hoặc cành dài ra chỉ nêu sự sinh trưởng của cá thể đang có. Đáp án C.
Không có sự kết hợp hai giao tử
Ở trùng roi, một cơ thể có thể phân đôi tạo hai cơ thể mới. Ở cây gừng, một phần thân rễ có thể phát triển thành cây mới. Những trường hợp ấy không có sự kết hợp giao tử đực và giao tử cái.
**Sinh sản vô tính** là hình thức tạo cơ thể mới từ một cơ thể gốc mà không có sự kết hợp của giao tử đực và giao tử cái. Giao tử là tế bào sinh sản; sự kết hợp hai giao tử được gọi là thụ tinh và sẽ được xét trong sinh sản hữu tính.
Bài luyện
Dấu hiệu nào quyết định một trường hợp là sinh sản vô tính?
Kích thước không phải dấu hiệu quyết định.
Đúng: vẫn tạo cá thể mới nhưng không có thụ tinh.
Đây là dấu hiệu của sinh sản hữu tính.
Chưa tạo cá thể mới thì chưa nhận biết sinh sản.
Lời giải
Sinh sản vô tính vẫn tạo cơ thể mới, nhưng không có sự kết hợp giao tử đực và giao tử cái. Không xác định hình thức này chỉ bằng kích thước con non hoặc sự lớn lên của cơ thể gốc. Đáp án B.
Đọc đúng hiện tượng phân đôi
Một trùng roi phân chia thành hai trùng roi. Cần xét **cá thể mới được tạo ra** và **không có sự hợp nhất giao tử** để nhận biết sinh sản vô tính.
Việc cơ thể gốc trước đó lớn lên là sinh trưởng; việc tạo hai cơ thể mới là sinh sản. Hai quá trình có liên quan nhưng không phải cùng một khái niệm.
Bài luyện
Vai trò chung của sinh sản đối với loài là gì?
Đây là vai trò liên quan đến trao đổi chất.
Đây là sinh trưởng của một cá thể.
Đây là vai trò của cảm ứng.
Đúng: đây là vai trò duy trì loài.
Lời giải
Sinh sản tạo cá thể mới và tiếp nối các thế hệ, nhờ đó loài được duy trì. Vai trò này không có nghĩa cơ thể gốc sống mãi hoặc mọi con đều giống hệt nhau. Đáp án D.