Rễ hấp thụ và mạch dẫn vận chuyển chất

Từ đất vào mạch gỗ của rễ

Ở đa số cây đang học, nước và chất khoáng hòa tan được hấp thụ chủ yếu qua **tế bào lông hút**. Đây là tế bào biểu bì rễ chuyên hóa, có phần kéo dài giúp tiếp xúc với đất. Con đường khái quát: **Nước và khoáng hòa tan trong đất → Lông hút → Các tế bào vỏ rễ → Mạch gỗ của rễ.** Từ mạch gỗ ở rễ, nước và khoáng tiếp tục lên thân, lá. Vì rễ lấy khoáng ở dạng hòa tan, đất cần đủ ẩm; vì tế bào rễ cần hô hấp, đất cũng cần thoáng khí, không ngập úng kéo dài.

Bài luyện

Thứ tự nào mô tả đúng con đường khái quát nước từ đất đi vào mạch gỗ ở rễ?

AĐất → lông hút → tế bào vỏ rễ → mạch gỗ.BĐất → mạch rây của lá → lông hút → mạch gỗ.CĐất → mạch gỗ → lông hút → tế bào vỏ rễ.DĐất → khí khổng → lông hút → mạch rây.

Hai loại mạch, hai nhiệm vụ chính

Sơ đồ cây với lá, thân, rễ và quả. Mũi tên mạch gỗ đi từ rễ lên lá; mũi tên mạch rây từ lá tới rễ ở dưới và tới quả ở trên. Các nhãn phân biệt nước, khoáng với chất hữu cơ. — Chỉ minh họa các con đường đang xét, không phải vị trí giải phẫu của các mạch. Mạch rây đi từ nơi tạo chất hữu cơ đến nơi nhận, không chỉ một chiều theo độ cao.

| Điểm so sánh | Mạch gỗ | Mạch rây | |---|---|---| | Chất vận chuyển chủ yếu | Nước và chất khoáng hòa tan | Chất hữu cơ do lá tổng hợp | | Con đường đang xét | Từ rễ lên thân, lá | Từ lá đến nơi cần dùng hoặc dự trữ như rễ, củ, hạt, quả | Mạch gỗ cung cấp nước, khoáng cho phần trên của cây. Mạch rây phân phối chất hữu cơ đến các bộ phận khác. Với cơ quan nhận nằm dưới lá, dòng mạch rây đi xuống; nếu cơ quan nhận ở trên lá, dòng có thể đi lên. Không đồng nhất “mạch rây” với quy tắc mọi chất luôn đi xuống.

Bài luyện

Trong con đường từ rễ lên lá đang xét, mạch gỗ vận chuyển chủ yếu chất nào?

AChất hữu cơ do lá tạo, đi từ lá xuống củ.BKhí oxygen từ không khí đi qua biểu bì lá.CNước và chất khoáng hòa tan từ rễ lên thân, lá.DMọi chất thải của động vật theo máu về phổi.

Lá cung cấp chất hữu cơ cho quả

Một lá quang hợp tạo chất hữu cơ. Quả đang phát triển ở phía trên lá cần chất để tăng trưởng; chất hữu cơ từ lá có thể được vận chuyển tới quả qua mạch rây, dù quả ở vị trí cao hơn. Ví dụ giúp nhận diện mạch theo chất được vận chuyển và nơi tạo, nơi nhận, thay vì chỉ nhìn mũi tên lên hoặc xuống. Mạch gỗ và mạch rây không phải tên hai chiều của cùng một loại mạch.

Bài luyện

Chất hữu cơ từ một lá được đưa tới quả nằm cao hơn lá ấy. Nhận xét nào phù hợp?

APhải là mạch gỗ vì mọi dòng đi lên đều thuộc mạch gỗ.BCó thể do mạch rây vận chuyển từ lá tới nơi cần dùng, dù hướng đi lên.CKhông thể xảy ra vì mạch rây chỉ được phép đi xuống.DQuả nhận chất hữu cơ qua khí khổng thay cho mạch dẫn.