Môi trường truyền âm và cách kiểm tra

Sóng âm truyền được trong **chất rắn, chất lỏng và chất khí**. Nghe đàn qua không khí là ví dụ truyền qua khí; truyền dao động qua dây chỉ căng nối hai cốc là ví dụ qua rắn; âm có thể truyền qua nước là ví dụ qua lỏng. Sóng âm **không truyền trong chân không**, vì không có môi trường vật chất truyền dao động. Chân không không phải chỉ là nơi yên tĩnh: một phòng không có người nói vẫn có không khí, vẫn truyền âm.

**Không khí:** gảy nhẹ một dây đàn hoặc gõ nhẹ âm thoa và nghe ở vị trí cách nguồn. Nguồn không chạm tai nhưng vẫn nghe âm qua không khí. **Chất rắn:** hai cốc giấy nối bằng dây chỉ căng nhẹ. Một người nói khẽ vào cốc, người kia đặt cốc gần tai; chọn khoảng cách mà lời nói trực tiếp qua không khí khó nghe rõ. So khi dây căng với khi dây chùng, giữ nguồn và vị trí như nhau. Dây căng giúp dao động truyền từ đáy cốc này sang cốc kia, khiến nghe rõ hơn. **Chất lỏng:** giáo viên đặt đồng hồ báo thức dùng pin trong hộp kín phù hợp rồi hạ vào nước, quan sát âm vẫn truyền ra. Không tự nhúng điện thoại, đồng hồ không được bảo vệ hoặc thiết bị nối điện vào nước. Tai vẫn ở ngoài bình; không áp tai xuống đường, đường ray để thử truyền âm qua rắn. Trong cả ba cách, cần ghi nguồn dao động, môi trường đã bố trí và điều nghe được. Các đường truyền khác có thể cùng tồn tại; kết luận phải dựa vào bố trí và phép so sánh, không chỉ dựa việc “có nghe thấy tiếng”.

Trong thí nghiệm biểu diễn của giáo viên, chuông điện đang hoạt động đặt trong bình; khi hút bớt không khí, âm nghe ngoài bình yếu dần dù nguồn vẫn dao động. Điều đó giúp nhận ra không khí có vai trò truyền âm; trong chân không hoàn toàn, sóng âm không truyền qua khoảng trống ấy. Thí nghiệm thực có thể còn âm truyền qua giá đỡ và vỏ bình, nên không lấy chút âm còn nghe để phủ nhận kết luận về chân không. Không tự vận hành bình hút hoặc thiết bị điện. Làm đúng câu hỏi về bố trí chưa có nghĩa đã thực hiện thành thạo thao tác thí nghiệm.