Đọc vị trí cùng chú giải, không chỉ nhìn màu
Khi dùng bảng tuần hoàn của SGK, có thể tra kí hiệu rồi đọc chú giải để nhận biết nhóm nguyên tố. Màu của các bảng khác nhau có thể khác, nên không học kiểu “màu xanh luôn là kim loại”.
| Nhóm trong bài học | Vị trí cần nhớ | Ví dụ quen thuộc |
|---|---|---|
| Kim loại | Chủ yếu phía trái và phần giữa bảng; không phải mọi nguyên tố ở trái đều là kim loại |Li, Na, Mg, Al, K, Ca, Fe, Cu|
| Phi kim | Chủ yếu vùng trên bên phải; H là phi kim nhưng nằm phía trái ở nhóm IA |H, C, N, O, P, S, F, Cl|
| Khí hiếm | Cột nhóm VIIIA ở bên phải |He, Ne, Ar|
Khí hiếm có lớp ngoài cùng bền vững: He có 2 electron; Ne, Ar có 8 electron. Chúng khó tham gia biến đổi hóa học, nhưng không từ đó nói mọi khí hiếm tuyệt đối không phản ứng trong bất kì điều kiện nào.
Bài luyện
Dãy nào gồm một kim loại, một phi kim và một khí hiếm theo thứ tự?
O là phi kim, Al là kim loại: hai vị trí đầu bị đảo.
Al là kim loại, O là phi kim, Ne là khí hiếm.
Ne là khí hiếm, O là phi kim: hai vị trí sau bị đảo.
Ne là khí hiếm, không phải kim loại đầu dãy.
Lời giải
Theo bảng tuần hoàn, aluminium (Al) là kim loại, oxygen (O) là phi kim, neon (Ne) là khí hiếm. Thứ tự yêu cầu là Al, O, Ne. Đáp án B.
Tính chất giải thích ứng dụng
Đồng dẫn điện nên được dùng làm lõi dây dẫn; nhôm dễ dát mỏng nên có thể làm lá nhôm. Sắt và các vật liệu chứa sắt có độ bền phù hợp được dùng trong xây dựng. Khi giải thích ứng dụng, cần nêu tính chất liên quan, không chỉ nói “vì đó là kim loại”.
Phi kim không có nghĩa luôn là khí: oxygen ở thể khí, còn carbon và sulfur có dạng rắn ở điều kiện thường. Nguyên tố có thể hiện diện trong nhiều chất khác nhau; không suy rằng nguyên tố có trong thực phẩm hoặc cơ thể đều ở dạng đơn chất nguyên chất.
Quan sát vật mẫu và thông tin vật liệu theo hướng dẫn; không thử điện bằng cách nối trực tiếp với ổ điện, không chạm hoặc hít hóa chất để nhận biết nhóm nguyên tố.
Bài luyện
Tính chất nào của đồng liên quan trực tiếp đến việc dùng làm lõi dây điện?
Màu không giải thích khả năng truyền dòng điện.
Bề mặt sáng không phải căn cứ chính của công dụng dây dẫn.
Dẫn điện là tính chất cần cho lõi dây dẫn.
Mọi nguyên tố có số hiệu riêng; riêng điều đó không giải thích ứng dụng.
Lời giải
Lõi dây cần dẫn dòng điện. Đồng có tính dẫn điện nên phù hợp với công dụng này; màu hay số hiệu nguyên tử không giải thích trực tiếp khả năng dẫn điện. Đáp án C.
Bài luyện
Vì sao không kết luận mọi nguyên tố thuộc nhóm IA đều là kim loại?
Na là kim loại, không phải khí hiếm.
Li là kim loại, không phải phi kim.
Nhóm được đọc theo cột, không phải hàng chu kì.
H là trường hợp cần phân biệt khi đọc vùng kim loại phía trái.
Lời giải
Hydrogen (H) nằm đầu nhóm IA nhưng là phi kim. Vì có trường hợp H, không được khẳng định tất cả nguyên tố ở nhóm IA là kim loại. Đáp án D.