Hô hấp tế bào: phân giải chất và giải phóng năng lượng

Tế bào cần năng lượng để sinh trưởng, trao đổi chất và thực hiện các hoạt động sống. **Hô hấp tế bào** là quá trình phân giải chất hữu cơ, giải phóng năng lượng cho những hoạt động đó. Dạng hô hấp đang học sử dụng oxygen để phân giải glucose, tạo carbon dioxide và nước. Sơ đồ bằng chữ: **Glucose + Oxygen → Carbon dioxide + Nước + Năng lượng được giải phóng** Glucose và oxygen là chất tham gia; carbon dioxide và nước là sản phẩm. Năng lượng vốn được tích trữ trong chất hữu cơ, không tự sinh ra trong tế bào.

Một phần năng lượng giải phóng được tích trữ trong **ATP**, một chất giúp cung cấp năng lượng cho hoạt động tế bào; phần khác tỏa ra dưới dạng nhiệt. Vì vậy khi viết sơ đồ, SGK có thể ghi “Năng lượng (ATP)”. ATP không phải tên một loại khí hay tên gọi khác của nhiệt. Ở tế bào nhân thực như tế bào cây và động vật, **ti thể** là bào quan có vai trò quan trọng trong hô hấp tế bào. Không coi hô hấp tế bào chỉ là động tác hít vào, thở ra: động tác thở giúp trao đổi khí, còn sự phân giải chất diễn ra bên trong tế bào.

Tổng hợp tạo chất hữu cơ và tích trữ năng lượng; phân giải sử dụng chất hữu cơ, giải phóng năng lượng. Quang hợp và hô hấp là hai ví dụ đã học. | Điểm so sánh | Quang hợp | Hô hấp tế bào đang học | |---|---|---| | Biến đổi chất | Từ carbon dioxide và nước tạo glucose, oxygen | Từ glucose và oxygen tạo carbon dioxide, nước | | Năng lượng | Nhận ánh sáng, tích trữ năng lượng trong chất hữu cơ | Giải phóng năng lượng trong chất hữu cơ | **Tổng hợp cung cấp chất hữu cơ cho phân giải; phân giải cung cấp năng lượng cho nhiều hoạt động tổng hợp của tế bào.** Riêng quang hợp vẫn cần năng lượng ánh sáng. Hai quá trình có chiều biến đổi chất và năng lượng khác nhau nhưng cùng góp phần duy trì hoạt động sống.