Máu vận chuyển chất giữa các cơ quan
Oxygen từ phổi và chất dinh dưỡng được hấp thụ từ ống tiêu hóa cần được đưa đến tế bào. Carbon dioxide cùng các chất thải từ tế bào cần đến phổi hoặc cơ quan bài tiết để thải ra ngoài.
**Hệ tuần hoàn** thực hiện vận chuyển các chất trong cơ thể người. Tim bơm máu; hệ mạch dẫn máu đến các nơi trao đổi chất. Động mạch đưa máu **ra khỏi tim**, tĩnh mạch đưa máu **về tim**, mao mạch là nơi trao đổi với mô hoặc phổi.
Hai vòng nối tiếp nhau qua tim

| Vòng tuần hoàn | Con đường khái quát | Trao đổi chính |
|---|---|---|
| Nhỏ | Tim → động mạch phổi → mao mạch phổi → tĩnh mạch phổi → tim | Máu nhận oxygen, thải carbon dioxide ở phổi |
| Lớn | Tim → động mạch → mao mạch ở các cơ quan → tĩnh mạch → tim | Máu đưa oxygen, chất dinh dưỡng đến tế bào và nhận chất thải |
Trong vòng nhỏ, máu nghèo oxygen từ tim tới phổi trở thành máu giàu oxygen rồi về tim. Trong vòng lớn, máu giàu oxygen từ tim tới các cơ quan, trao đổi với tế bào rồi trở về tim với lượng oxygen thấp hơn.
Bài luyện
Ở vòng tuần hoàn nhỏ, sự thay đổi nào diễn ra khi máu qua phổi?
Đúng: phổi là nơi máu nhận oxygen và thải carbon dioxide.
Thức ăn được xử lí ở ống tiêu hóa, không hấp thụ tại phế nang.
Đã đảo chiều trao đổi khí ở phổi.
Vòng qua các cơ quan là vòng lớn, không phải vòng nhỏ.
Lời giải
Vòng nhỏ đi từ tim tới phổi rồi về tim. Tại phổi, máu nhận oxygen từ phế nang và đưa carbon dioxide vào phế nang để thải; máu trở về tim giàu oxygen hơn. Đáp án A.
Bài luyện
Mô tả nào đúng về vòng tuần hoàn lớn?
Đây là con đường khái quát của vòng nhỏ.
Tim là bộ phận bơm máu trong vòng tuần hoàn đang xét.
Đúng: nêu con đường và nhiệm vụ trao đổi của vòng lớn.
Máu trao đổi với mô ở các cơ quan, không giữ nguyên thành phần.
Lời giải
Vòng lớn đưa máu từ tim tới các cơ quan qua động mạch. Tại mao mạch, máu cung cấp oxygen, chất dinh dưỡng và nhận carbon dioxide, chất thải; sau đó về tim theo tĩnh mạch. Đáp án C.
Động mạch không luôn có máu giàu oxygen
Động mạch phổi đưa máu từ tim tới phổi nên vẫn là động mạch, dù máu đang nghèo oxygen. Sau trao đổi khí ở phổi, tĩnh mạch phổi đưa máu giàu oxygen về tim.
Tên loại mạch dựa vào hướng đi so với tim, không chỉ dựa vào lượng oxygen. “Nghèo oxygen” không nghĩa hoàn toàn không có oxygen; màu xanh trong sơ đồ chỉ là quy ước để phân biệt hai dòng.
Bài luyện
Vì sao động mạch phổi vẫn được gọi là động mạch dù nó đưa máu nghèo oxygen?
Màu xanh chỉ là quy ước sơ đồ, không phải màu thật của máu.
Đúng: hướng ra khỏi tim quyết định tên động mạch.
Động mạch đưa máu ra khỏi tim, tĩnh mạch đưa máu về tim.
Động mạch phổi là mạch máu.
Lời giải
Động mạch là mạch đưa máu ra khỏi tim. Động mạch phổi đi từ tim tới phổi nên có tên ấy; lượng oxygen thấp không đổi hướng đi hoặc đổi nó thành tĩnh mạch. Đáp án B.