Giâm cắt trước, chiết ra rễ trước

**Giâm cành:** lấy đoạn cành có mắt, chồi phù hợp, tách khỏi cây gốc rồi đặt vào đất ẩm hoặc giá thể để cành ra rễ và phát triển thành cây. Có thể áp dụng ở những loài phù hợp như sắn, mía, rau ngót.
**Chiết cành:** làm cho cành ra rễ khi vẫn còn gắn trên cây gốc; sau khi có rễ phù hợp mới cắt đem trồng. Điểm phân biệt quan trọng là cành được tách **trước hay sau khi ra rễ**.
Thao tác cắt, khoanh vỏ và dùng dụng cụ sắc phải do giáo viên thực hiện hoặc giám sát. Không tự dùng chất kích thích ra rễ. Hình là mô hình để hiểu thứ tự, không thay hướng dẫn thực hành theo từng loài.
Bài luyện
Cành được làm cho ra rễ khi vẫn còn gắn cây gốc, sau đó mới cắt đem trồng. Phương pháp này là gì?
Dữ kiện nêu cành vẫn gắn cây gốc khi ra rễ.
Đúng: đây là dấu hiệu phân biệt chiết.
Không có việc gắn cành lên gốc ghép khác.
Không có nuôi mô trong môi trường vô trùng.
Lời giải
Chiết cành làm cành ra rễ khi còn gắn trên cây gốc rồi mới cắt đem trồng. Giâm cành tách đoạn cành trước khi cho ra rễ, còn ghép và nuôi cấy mô có cách làm khác. Đáp án B.
Bài luyện
Vì sao đoạn cành dùng để giâm cần có mắt, chồi phù hợp?
Giâm cành không dựa vào thụ tinh.
Mắt, chồi không thay thế điều kiện sống phù hợp.
Mục đích là tạo cây mới, không chỉ tăng khối lượng cành.
Đúng: cành cần khả năng phát triển thành cây.
Lời giải
Mắt và chồi phù hợp giúp đoạn cành hình thành phần thân, lá mới; đoạn cành cũng cần ra rễ trong điều kiện thích hợp để thành cây. Đó là cơ sở của giâm cành, không phải sự thụ tinh. Đáp án D.
Ghép khác với nuôi một phần mô
**Ghép cây** là gắn mắt, chồi hoặc cành của một cây lên gốc ghép phù hợp để tiếp tục phát triển. Phương pháp giúp sử dụng ưu điểm của phần ghép và gốc ghép; không phải sự hợp nhất giao tử và không phải mọi cặp cây đều ghép được.
**Nuôi cấy tế bào, mô** là nuôi phần tế bào hoặc mô cây trong môi trường dinh dưỡng thích hợp, ở điều kiện vô trùng để tạo cây con. Phương pháp có thể nhân nhanh giống, hỗ trợ bảo tồn cây quý và tạo nguồn giống sạch bệnh khi lựa chọn, kiểm soát nguồn và quy trình phù hợp.
Nuôi cấy mô cần thiết bị và kĩ thuật chuyên môn. Không hiểu vô trùng là mọi cây tạo ra tự động sạch mọi bệnh; nguồn giống vẫn cần được kiểm soát.
Bài luyện
Một mắt của cây có quả ngon được gắn lên gốc ghép phù hợp và tiếp tục phát triển. Nhận xét nào đúng?
Đúng: căn cứ là bộ phận sinh dưỡng được gắn lên gốc ghép.
Vật liệu từ hai cây không đồng nghĩa hai giao tử hợp nhất.
Dữ kiện không phải làm cành ra rễ trước khi tách.
Dữ kiện không nêu môi trường nuôi cấy vô trùng.
Lời giải
Mắt được gắn lên gốc ghép để phát triển là ghép cây. Dù dùng vật liệu từ hai cây, phương pháp không có hợp nhất giao tử nên không gọi là thụ tinh. Đáp án A.
Chọn phương pháp theo mục đích và điều kiện
Nếu cần nhân nhanh nhiều cây từ một nguồn giống quý trong cơ sở có thiết bị và kĩ thuật, nuôi cấy mô có thể phù hợp. Nếu nhân một cây dễ ra rễ từ đoạn thân, giâm có thể đơn giản hơn.
Không có một phương pháp luôn tốt nhất cho mọi loài và mọi điều kiện. Cần xét khả năng tạo cây, mục đích và điều kiện thực hiện.
Bài luyện
Điều kiện nào gắn với nuôi cấy mô thực vật để nhân giống?
Đó là thụ phấn, không phải nuôi cấy mô.
Đó là ghép, không phải phương pháp được hỏi.
Đúng: giữ môi trường và yêu cầu chuyên môn.
Nguồn và quy trình vẫn cần kiểm soát.
Lời giải
Nuôi cấy mô cần môi trường dinh dưỡng thích hợp, điều kiện vô trùng và kĩ thuật chuyên môn. Không đồng nhất với thụ phấn, ghép hoặc cho rằng mọi mẫu mô tự sạch bệnh. Đáp án C.