Hai cách dựng cùng một vị trí ảnh

**Dựa vào tính chất:** từ điểm S, kẻ đường vuông góc tới gương tại H. Lấy S′ ở phía sau gương trên đường ấy, sao cho HS′ = HS. S′ là ảnh của S.
**Dựa vào tia sáng:** từ S vẽ hai tia tới hai điểm khác nhau trên gương; dựng pháp tuyến và tia phản xạ đúng định luật tại mỗi điểm. Kéo dài ngược các tia phản xạ ra phía sau gương bằng nét đứt; hai đường kéo dài gặp nhau ở S′.
Nét đứt không biểu diễn ánh sáng thật đi xuyên qua gương. Mắt ở trước gương nhận tia phản xạ, có cảm giác ánh sáng xuất phát từ S′. Vì tia phản xạ thật không gặp nhau tại S′, không hứng trực tiếp ảnh này trên màn ở S′.
Bài luyện
Trong cách dựng bằng tia, phần nào gặp nhau tại ảnh S′ sau gương?
Tia phản xạ thật trở lại phía trước, không xuyên gương tới S′.
Đường tới gặp gương rồi phản xạ, không đi tiếp thẳng tới ảnh.
Mắt nhận ánh sáng phản xạ; không dùng tia mắt phát ra để dựng ảnh.
Đúng: nét đứt là phần kéo dài để xác định vị trí nhìn thấy.
Lời giải
Hai tia phản xạ thật phân kì ở phía trước gương. Kéo dài ngược chúng bằng nét đứt ra sau gương mới có giao điểm S′; đó là lí do ảnh ảo không hứng trực tiếp trên màn. Đáp án D.
Dựng từng đầu mút rồi nối ảnh

Với vật dạng mũi tên AB trước gương, dựng A′ đối xứng A và B′ đối xứng B qua mặt gương. Nối A′B′ bằng nét đứt, giữ chiều từ B′ tới A′ tương ứng mũi tên B tới A. Kiểm AA′ và BB′ đều vuông góc gương, mỗi cặp cách gương bằng nhau.
Nếu A cách gương 2 cm còn B cách gương 3 cm, thì A′ cách gương 2 cm và B′ cách gương 3 cm phía sau. Không tự đặt cả hai điểm ảnh cách gương cùng một khoảng khi vật nghiêng.
Bài luyện
Vật nghiêng AB có A cách gương 2 cm, B cách gương 3 cm. Cách dựng nào đúng?
Không được tự đổi dáng vật; phải dựng đối xứng từng điểm.
Khoảng cách của mỗi điểm ảnh bằng điểm vật tương ứng, không hoán đổi A/B.
Đúng hai điều kiện: vuông góc và khoảng cách tương ứng bằng nhau.
Ảnh ảo ở sau gương, không vì ảo mà nằm trên mặt gương.
Lời giải
Dựng từng điểm đối xứng: A′ phía sau cách gương 2 cm theo đường vuông góc từ A; B′ phía sau cách 3 cm theo đường từ B. Nối A′B′ được ảnh của vật nghiêng. Đáp án C.
Hai lần phản xạ đổi đường ánh sáng

Trong kính tiềm vọng đơn giản, hai gương phẳng song song đặt nghiêng 45° với phương thẳng đứng của ống. Ánh sáng từ vật đi ngang tới gương trên, phản xạ xuống, gặp gương dưới rồi phản xạ ngang tới mắt. Mỗi lần đều theo định luật phản xạ.
Nhờ đường truyền ấy, có thể quan sát vật mà đường nhìn thẳng bị che. Nếu thực hiện mô hình ở trường, dùng bộ phận do giáo viên chuẩn bị; không tự cắt kính hay dùng dao rọc theo hình trong sách. Không coi một tia đơn lẻ trong sơ đồ là toàn bộ ánh sáng tạo ảnh.
Bài luyện
Theo mô hình kính tiềm vọng, thứ tự đường truyền giúp nhìn thấy vật là gì?
Đúng đường truyền từ vật qua hai lần phản xạ rồi đến mắt.
Mắt nhận ánh sáng từ vật, không tự chiếu sáng theo đường ấy.
Mô hình đang dùng hai gương để tránh đường nhìn thẳng bị che.
Ánh sáng phải tới mắt mới giúp nhìn thấy vật.
Lời giải
Ánh sáng từ vật tới gương trên, phản xạ xuống gương dưới rồi tới mắt. Hai gương đổi hướng đường truyền; không thấy vật chỉ vì có gương nếu không có ánh sáng đến mắt. Đáp án A.