Chùm sáng, tia sáng và cách tạo mô hình

Ánh sáng từ nguồn truyền thành chùm. Dùng các đường giới hạn có mũi tên để biểu diễn chiều truyền; theo chiều ấy: - **Song song:** các tia song song, khoảng cách giữa chúng không đổi. - **Hội tụ:** các tia tiến lại gần và gặp nhau. - **Phân kì:** các tia xa dần nhau, chùm loe rộng. Một cặp đường nghiêng chưa cho biết hội tụ hay phân kì nếu chưa xét mũi tên. Cùng hình đường giới hạn, đảo chiều truyền có thể làm đổi cách phân loại.

Trong môi trường trong suốt, đồng tính như không khí đồng đều đang xét, ánh sáng truyền thẳng. **Tia sáng** được biểu diễn bằng một đường thẳng có mũi tên chỉ chiều truyền. Vẽ tia từ S tới M thì mũi tên hướng từ S đến M. Một chùm song song rất hẹp được dùng làm **mô hình tia sáng**. Đường trong hình là cách biểu diễn; không nói ánh sáng thực chỉ là một sợi có bề dày bằng 0. Chùm đèn pin rộng chưa điều chỉnh không tự được coi là một tia chỉ vì cùng phát từ một đèn.

Theo hướng dẫn của giáo viên, dùng đèn pin, miếng bìa khoét lỗ nhỏ và màn hứng. Đặt bìa trước đèn, điều chỉnh để chùm từ lỗ đi là là trên mặt màn. Trong phòng bớt sáng, quan sát được vệt sáng hẹp, gần thẳng; dùng vệt ấy làm mô hình tia. Màn giúp quan sát vệt sáng trên bề mặt, không có nghĩa tia chỉ tồn tại khi có màn. Có thể dùng bộ đèn tạo chùm hẹp ở trường. Không tự dùng bút laser để thử, không chiếu laser vào người hoặc động vật; ánh sáng laser phản xạ từ gương cũng có thể gây hại cho mắt.