Thực hành quan sát cơ thể đơn bào và đa bào

Bài gồm quan sát sinh vật đơn bào trong mẫu nước bằng kính hiển vi; quan sát các hệ cơ quan trên mô hình hoặc tranh cơ thể người; quan sát các cơ quan của cây. Chuẩn bị kính hiển vi, lam, lamen, ống nhỏ giọt, giấy thấm, mẫu nước phù hợp do giáo viên kiểm tra; mô hình hoặc tranh có nhãn; mẫu cây quen thuộc có rễ, thân, lá và hoa, quả nếu có. Không tự xuống ao hồ lấy mẫu. Mẫu nước có thể chứa tác nhân gây hại: không nếm, ngửi trực tiếp hoặc để bắn vào mặt; xử lí mẫu theo hướng dẫn và rửa tay sau thực hành. Không tự nuôi mẫu chưa rõ thành phần tại nhà.

1. Khuấy nhẹ mẫu trong cốc theo hướng dẫn, dùng ống nhỏ giọt lấy một giọt lên lam. 2. Đặt lamen nghiêng rồi hạ nhẹ, thấm nước tràn; tránh nhiều bọt khí. 3. Đặt tiêu bản trên bàn kính, quan sát ở độ phóng đại thấp trước, sau đó tăng khi cần và đã chỉnh rõ. 4. Chọn sinh vật quan sát rõ, vẽ hình dạng, ghi chuyển động nếu thấy và đối chiếu hình mẫu để nhận biết. Trùng giày, trùng biến hình hoặc trùng roi xanh là các ví dụ có thể gặp. Không phải mẫu nào cũng có đủ các sinh vật này. Một hạt bụi hoặc bọt khí không được xem là sinh vật chỉ vì xuất hiện trong ảnh. Nếu chưa thấy rõ sinh vật, kiểm tiêu bản và cách điều chỉnh, nhờ giáo viên hỗ trợ. Ghi ‘chưa quan sát thấy’ thay vì kết luận ngay mẫu không có sinh vật.

Trên mô hình hoặc hình SGK, xác định vị trí tương đối trước, đọc nhãn rồi liên hệ chức năng. Các hệ tiêu biểu: | Hệ | Cơ quan tiêu biểu, vị trí tương đối | Chức năng chung | |---|---|---| | Tiêu hóa | Miệng ở đầu; dạ dày, ruột chủ yếu trong bụng | Biến đổi thức ăn, hấp thu chất dinh dưỡng | | Tuần hoàn | Tim ở ngực, mạch máu phân bố trong cơ thể | Vận chuyển các chất | | Thần kinh | Não trong đầu, tủy sống trong cột sống, dây thần kinh phân bố trong cơ thể | Điều khiển và phối hợp hoạt động | Đây là các thành phần tiêu biểu, không phải danh sách toàn bộ. Khi chỉ mô hình, nêu rõ đang chỉ một cơ quan hay cả hệ. Không suy ra cơ quan có hình dạng đơn giản như khối minh họa trong mọi tranh.