Oxygen có vai trò gì?
Ở điều kiện thông thường, oxygen là chất khí không màu, không mùi, ít tan trong nước và nặng hơn không khí. Một lượng nhỏ oxygen vẫn hòa tan trong nước; cá sử dụng oxygen hòa tan để hô hấp.
Oxygen cần cho hô hấp của người, động vật và cây xanh. Oxygen còn duy trì sự cháy của nhiều nhiên liệu như than, củi và sáp nến. **Duy trì sự cháy không có nghĩa oxygen là nhiên liệu.**
Có oxygen chưa đủ để một vật tự cháy: còn cần vật có khả năng cháy và điều kiện thích hợp. Không tự thử đốt vật hoặc sử dụng bình oxygen.
Bài luyện
Nhận xét nào đúng về oxygen?
Oxygen duy trì sự cháy nhưng không phải nhiên liệu như củi.
Oxygen ít tan, nhưng vẫn có một lượng hòa tan trong nước.
Cây xanh cũng hô hấp và cần oxygen.
Mô tả nêu đúng hai vai trò cơ bản của oxygen.
Lời giải
Oxygen cần cho hô hấp, đồng thời duy trì sự cháy của nhiều nhiên liệu. Không đồng nhất chất duy trì sự cháy với nhiên liệu. Đáp án D.
Không khí gồm nhiều chất khí

Không khí không phải một chất duy nhất mà là hỗn hợp nhiều chất khí. Tỉ lệ gần đúng theo thể tích thường dùng trong bài học:
| Thành phần | Tỉ lệ gần đúng |
|---|---|
| Nitrogen | 78% |
| Oxygen | 21% |
| Các khí khác | Khoảng 1% |
Không khí còn có hơi nước; lượng hơi nước thay đổi theo điều kiện. Các tỉ lệ trên là cách biểu diễn gần đúng, không có nghĩa mọi mẫu không khí đều giống hệt nhau.
Nitrogen chiếm phần lớn thể tích không khí. Oxygen chiếm khoảng một phần năm, không phải phần lớn không khí.
Ví dụ: đọc tỉ lệ oxygen
Theo mô hình gần đúng trên, 100 L không khí có khoảng 21 L oxygen. Vậy 200 L không khí có khoảng 21 × 2 = 42 L oxygen, xét các thể tích ở cùng điều kiện.
Tỉ lệ 21% được tính theo thể tích trong bài này, không phải theo khối lượng.
Bài luyện
Theo mô hình oxygen chiếm khoảng 21% thể tích, 100 L không khí chứa khoảng bao nhiêu lít oxygen ở cùng điều kiện?
21% nghĩa là khoảng 21 phần trong 100 phần thể tích.
78% là tỉ lệ gần đúng của nitrogen.
Khoảng 1% là phần các khí khác trong mô hình.
Không khí là hỗn hợp, không phải toàn bộ là oxygen.
Lời giải
Theo thể tích, cứ 100 phần không khí có khoảng 21 phần oxygen. Do đó 100 L không khí có khoảng 21 L oxygen. Đáp án A.
Quan sát nến cháy trong cốc úp
Trong thí nghiệm do giáo viên thực hiện, úp cốc lên một ngọn nến đang cháy, miệng cốc được ngăn với không khí ngoài bằng chất lỏng. Sau một thời gian, nến tắt; chất lỏng có thể dâng vào cốc.
Khi cốc không nhận thêm không khí từ bên ngoài, oxygen bị tiêu hao và điều kiện duy trì ngọn lửa thay đổi. **Nến tắt không chứng minh oxygen đã hết hoàn toàn.**
Mực chất lỏng còn chịu ảnh hưởng của việc khí nóng lên rồi nguội đi và những biến đổi khác trong cốc. Vì vậy, không dùng riêng độ dâng này để đo chính xác tỉ lệ 21% oxygen. Điều cần ghi nhớ ở lớp 6 là vai trò duy trì sự cháy của oxygen và tỉ lệ thành phần không khí gần đúng.
Bài luyện
Một ngọn nến tắt sau khi bị úp trong cốc kín với không khí bên ngoài. Nhận xét nào phù hợp?
Trong cốc vẫn có các chất khí; ngọn lửa tắt không có nghĩa khí biến mất.
Oxygen bị tiêu hao khi nến cháy và không được bổ sung từ ngoài.
Không có cơ sở kết luận toàn bộ không khí biến thành nước.
Ngọn lửa có thể không được duy trì dù trong cốc vẫn còn oxygen.
Lời giải
Cốc ngăn việc bổ sung không khí; oxygen bị tiêu hao làm điều kiện duy trì ngọn lửa thay đổi. Không thể chỉ từ nến tắt mà kết luận oxygen đã hết hoàn toàn. Đáp án B.