Hệ Mặt Trời chỉ là một phần nhỏ của Ngân Hà

**Thiên hà** là tập hợp rất nhiều sao cùng khí, bụi và các thiên thể khác, liên kết với nhau bởi lực hấp dẫn. Thiên hà chứa hệ Mặt Trời của chúng ta gọi là **Ngân Hà**.
Ngân Hà có dạng xoắn ốc. Hệ Mặt Trời nằm trong vùng một nhánh xoắn, ở ngoài vùng trung tâm. Mặt Trời không phải tâm Ngân Hà. Hệ Mặt Trời chuyển động quanh tâm Ngân Hà; kích thước của nó nhỏ hơn rất nhiều so với toàn bộ thiên hà.
| Đối tượng | Quan hệ cần nhớ |
|---|---|
| Trái Đất | Một hành tinh trong hệ Mặt Trời |
| Mặt Trời | Một sao trong Ngân Hà |
| Hệ Mặt Trời | Một phần rất nhỏ của Ngân Hà |
| Ngân Hà | Một thiên hà, không phải toàn bộ vũ trụ |
Bài luyện
Quan hệ nào đúng?
Quan hệ bị đảo: hệ Mặt Trời chỉ là phần rất nhỏ của Ngân Hà.
Mặt Trời là một sao, không phải tâm Ngân Hà hay mọi thiên hà.
Hai cấp được xếp đúng: hành tinh → hệ Mặt Trời → thiên hà.
Ngân Hà chứa rất nhiều sao, khí, bụi và các thiên thể khác.
Lời giải
Trái Đất là một hành tinh của hệ Mặt Trời. Hệ Mặt Trời lại là một phần nhỏ trong Ngân Hà. Không đảo hai cấp hệ hành tinh và thiên hà. Đáp án C.
Vì sao nhìn thấy một dải sáng trên bầu trời?
Người quan sát trên Trái Đất ở **bên trong** Ngân Hà, không đứng bên ngoài để thấy toàn bộ hình xoắn ốc. Khi nhìn theo hướng có nhiều sao trong đĩa Ngân Hà, có thể thấy một dải sáng mờ vắt qua bầu trời đêm.
Ở nơi nhiều ánh đèn hoặc trời nhiều mây, dải sáng khó nhìn rõ. Không nhìn thấy dải Ngân Hà trong một đêm không có nghĩa Trái Đất đã ra khỏi Ngân Hà.
Khoảng cách giữa các sao rất lớn nên sách dùng **năm ánh sáng**: quãng đường ánh sáng đi trong một năm. Tên có chữ “năm” nhưng đây là đơn vị khoảng cách, không phải đơn vị thời gian.
Đọc và làm mô hình Ngân Hà
Trên bìa tối màu, vẽ các nét xoắn và chấm sáng tượng trưng cho rất nhiều sao. Đánh dấu tâm, rồi đặt dấu hệ Mặt Trời ở vùng nhánh xoắn, ngoài trung tâm. Mô hình giúp nhìn ra hình dạng chung và vị trí tương đối, không thể hiện mọi sao.
Có thể dùng bìa đó làm chong chóng giấy theo mẫu giáo viên chuẩn bị để minh họa chuyển động quay. Cần hướng dẫn khi cắt, gấp; không dùng đầu ghim nhọn lộ ra ngoài. Ngân Hà không phải một tấm bìa cứng, nên chuyển động của chong chóng chỉ là minh họa, không đo tốc độ quay thật của các sao.
Bài luyện
Vì sao ảnh dải Ngân Hà nhìn từ Trái Đất không cho thấy toàn bộ thiên hà từ bên ngoài?
Vị trí người quan sát ở trong thiên hà khác với góc nhìn từ bên ngoài.
Ngân Hà có rất nhiều sao, không chỉ Mặt Trời.
Ngân Hà lớn hơn hệ Mặt Trời rất nhiều.
Trái Đất thuộc hệ Mặt Trời, nằm trong Ngân Hà.
Lời giải
Người trên Trái Đất quan sát từ bên trong Ngân Hà. Dải sáng là hình nhìn theo một số hướng trong đĩa thiên hà, không phải ảnh toàn bộ hình xoắn chụp từ ngoài. Đáp án A.
Bài luyện
“Năm ánh sáng” dùng để đo đại lượng nào?
Tuổi là thời gian; năm ánh sáng được định nghĩa bằng một quãng đường.
Thời gian quỹ đạo không đo bằng năm ánh sáng.
Độ sáng không phải quãng đường ánh sáng đi.
Đó là quãng đường ánh sáng đi trong một năm.
Lời giải
Năm ánh sáng là quãng đường ánh sáng đi trong một năm. Vì được định nghĩa bằng quãng đường, nó là đơn vị khoảng cách, không phải thời gian. Đáp án D.