Đo một khoảng thời gian
Thời điểm cho biết một việc xảy ra lúc nào; khoảng thời gian cho biết việc kéo dài bao lâu. Chẳng hạn, buổi học bắt đầu lúc $7$ giờ, còn một tiết học kéo dài $45$ phút.
Đơn vị cơ bản của thời gian là giây, kí hiệu s:
$$1\,\text{phút}=60\,\mathrm{s};\qquad 1\,\mathrm{h}=60\,\text{phút}=3\,600\,\mathrm{s}.$$
Không đổi giờ và phút theo hệ $100$. Ước lượng khoảng thời gian cần đo giúp chọn dụng cụ phù hợp.
Ví dụ: đổi sang giây
Một hoạt động kéo dài $2$ phút $15$ giây. Hai phút ứng với $2\cdot60=120$ giây, nên tổng thời gian là:
$$t=120+15=135\,\mathrm{s}.$$
Số $2$ phút $15$ giây không có nghĩa là $2{,}15$ phút. Cần đổi từng phần về cùng đơn vị rồi cộng.
Bài luyện
Một hoạt động kéo dài 1 phút 40 giây. Khoảng thời gian đó bằng bao nhiêu giây?
Một phút bằng 60 giây, không bằng 100 giây.
Đổi 1 phút thành 60 giây rồi cộng 40 giây được 100 giây.
Cần đổi phút về giây trước khi cộng; không cộng trực tiếp 1 và 40.
60 giây mới tính phần 1 phút, chưa cộng 40 giây.
Lời giải
$1$ phút bằng $60$ giây. Do đó $t=60+40=100$ s. Đáp án B.
Chọn loại đồng hồ
Đồng hồ treo tường hoặc đồng hồ đeo tay thuận tiện để xem giờ trong ngày. Đồng hồ bấm giây thích hợp để đo khoảng thời gian của một thí nghiệm hoặc một lượt chạy.
Khi cần đo sự kiện ngắn, dụng cụ phải đọc được mức thời gian cần phân biệt. Tuy nhiên, màn hình hiện nhiều chữ số không bảo đảm kết quả đúng nếu bấm bắt đầu hoặc dừng sai thời điểm.
Dùng đồng hồ bấm giây
Trước khi đo, xác định rõ dấu hiệu bắt đầu và kết thúc. Ví dụ: đo một vòng đi bộ từ lúc người đi qua vạch xuất phát đến lúc trở lại đúng vạch ấy.
1. Chọn chế độ bấm giờ; dùng RESET để đưa số chỉ về 0 theo hướng dẫn thiết bị.
2. Bấm START đúng lúc sự kiện bắt đầu.
3. Bấm STOP đúng lúc sự kiện kết thúc.
4. Đọc khoảng thời gian đã đo và ghi kèm đơn vị.
Nếu bấm START muộn hoặc STOP sớm, khoảng thời gian đo được sẽ ngắn hơn thực tế. Có thể đo lặp lại để kiểm tra, nhưng phải giữ cùng cách xác định điểm bắt đầu và kết thúc.
Bài luyện
Trình tự nào đúng khi đo một sự kiện bằng đồng hồ bấm giây?
RESET giữa lúc đang đo làm mất phần thời gian đã ghi.
Cần chuẩn bị số 0 trước, không bắt đầu bằng việc dừng.
Trình tự này giữ đúng điểm đầu, điểm cuối và số chỉ cần đọc.
RESET trước khi đọc làm mất kết quả của lượt đo.
Lời giải
Cần đưa đồng hồ về 0 trước lượt đo, bấm bắt đầu và dừng đúng thời điểm, rồi đọc số chỉ trước khi thiết lập lượt mới. Đáp án C.
Bài luyện
Người đo bấm START sau khi người chạy đã xuất phát 2 giây, nhưng bấm STOP đúng lúc về đích. Số đo lệch thế nào so với thời gian chạy thực tế?
Đồng hồ không ghi 2 giây đầu nên số đo ngắn hơn 2 giây.
Bắt đầu muộn làm mất thời gian, không làm thời gian tăng.
Đồng hồ đã bỏ sót 2 giây đầu nên kết quả không thể giữ nguyên.
Chỉ có lỗi bắt đầu muộn 2 giây; không có dữ kiện tạo thêm 4 giây.
Lời giải
START được bấm muộn 2 giây nên đồng hồ không ghi 2 giây đầu. STOP đúng lúc kết thúc, vì vậy số đo ngắn hơn thời gian thực tế 2 giây. Đáp án A.