Mỗi lực được mô tả bằng bốn đặc trưng
Bốn đặc trưng là **điểm đặt, phương, chiều và độ lớn**. Điểm đặt nằm tại vật chịu lực. Phương có thể nằm ngang hoặc thẳng đứng; trên cùng một phương có hai chiều ngược nhau.
Chẳng hạn, hai đội kéo co đều kéo theo phương ngang nhưng một đội kéo về trái, một đội kéo về phải. Vì vậy, cùng phương chưa có nghĩa cùng chiều.
Bài luyện
Hai lực đều có phương nằm ngang; một hướng về trái, một hướng về phải. Hai lực có quan hệ nào về phương và chiều?
Cả hai cùng phương ngang, không phải khác phương.
Về trái và về phải là hai chiều ngược nhau.
Cùng phương ngang nhưng hai chiều đối nhau.
Độ lớn chưa biết không cản trở xác định phương và chiều đã nêu.
Lời giải
Phương của cả hai là nằm ngang; chiều của chúng đối nhau. Đáp án C.
Dùng mũi tên để biểu diễn lực
Gốc mũi tên đặt tại vật chịu lực; đường mũi tên theo phương của lực; đầu mũi tên chỉ chiều tác dụng. Độ dài mũi tên biểu diễn độ lớn theo tỉ xích đã chọn.
Tỉ xích ‘1 cm ứng với 2 N’ nghĩa là cứ mỗi 1 cm của mũi tên trên bản vẽ biểu diễn 2 N. Không dùng đầu mũi tên làm điểm đặt, và không so độ lớn hai mũi tên dùng tỉ xích khác nhau chỉ bằng chiều dài của chúng.
Ví dụ: lực kéo 6 N về bên phải
Chọn tỉ xích 1 cm ứng với 2 N. Độ dài mũi tên trên bản vẽ là:
$6 : 2 = 3$ cm.
Vẽ gốc A tại điểm chịu lực trên hộp, mũi tên nằm ngang, đầu hướng sang phải và dài 3 cm. Ghi độ lớn 6 N hoặc kí hiệu lực kèm giá trị. Cần đủ bốn đặc trưng, không chỉ vẽ một mũi tên dài 3 cm ở vị trí bất kì.
Bài luyện
Một lực 8 N được biểu diễn theo tỉ xích 1 cm ứng với 2 N. Mũi tên trên bản vẽ dài bao nhiêu?
Lấy 8 chia 2 để tìm số khoảng 1 cm.
Nhân 8 với 2 không đúng cách dùng tỉ xích.
2 N là giá trị mỗi 1 cm; cần tính cho cả 8 N.
8 cm chỉ đúng với tỉ xích 1 cm ứng với 1 N.
Lời giải
Mỗi 1 cm biểu diễn 2 N. Với 8 N, độ dài là 8 : 2 = 4 cm. Đáp án A.
Bài luyện
Biểu diễn lực kéo của dây lên hộp. Gốc mũi tên phải nằm ở đâu?
Điểm đặt phải thuộc vật chịu lực đang được xét.
Vị trí mắt không phải điểm đặt lực.
Gốc, không phải đầu mũi tên, biểu diễn điểm đặt.
Hộp là vật chịu lực kéo; gốc đặt tại điểm chịu lực trên hộp.
Lời giải
Lực được xét tác dụng lên hộp, nên gốc mũi tên tại điểm đặt trên hộp. Đầu mũi tên chỉ chiều lực, không biểu diễn điểm đặt. Đáp án D.