Mở đầu
Gly–Ala và Ala–Gly có cùng hai loại amino acid nhưng thứ tự khác nhau. Với peptide, thứ tự các gốc là một phần của cấu tạo, nên ta luôn đọc từ đầu N đến đầu C.
Đầu N, đầu C và tên trình tự
Peptide tuyến tính thường viết từ đầu N có nhóm amino tự do sang đầu C có nhóm carboxyl tự do. Ví dụ Gly–Ala–Val có glycine ở đầu N và valine ở đầu C.
Thay đổi thứ tự gốc tạo peptide khác: Gly–Ala không giống Ala–Gly. Một peptide có n gốc amino acid trong một mạch tuyến tính hở có n − 1 liên kết peptide.
Kiểm tra nhanh
Tetrapeptide tuyến tính có bao nhiêu liên kết peptide?
Dipeptide mới có một; ba liên kết cần cho bốn gốc.
$n-1=4-1=3$.
Số gốc, không phải số liên kết nối.
Nhiều hơn số chỗ nối giữa bốn gốc.
Lời giải
**Cách làm**
Bốn gốc amino acid nối thành một mạch cần ba liên kết peptide.
Thủy phân peptide
Thủy phân hoàn toàn trong acid/base hoặc nhờ enzyme cắt mọi liên kết peptide, thu các amino acid hoặc muối tương ứng tùy môi trường.
Gly–Ala–Gly thủy phân hoàn toàn cho 2 mol glycine và 1 mol alanine trên 1 mol peptide. Khi thủy phân không hoàn toàn Val–Gly–Ala, các dipeptide còn giữ thứ tự ban đầu là Val–Gly và Gly–Ala; không ghép lại thành Val–Ala.
Phản ứng biuret
Peptide có từ hai liên kết peptide trở lên tạo phức màu tím với Cu(OH)₂ trong môi trường kiềm. Vì vậy tripeptide trở lên thường cho phản ứng biuret; dipeptide chỉ có một liên kết peptide nên không cho màu tím đặc trưng theo tiêu chí này.
Trong thí nghiệm SGK, cho khoảng 1 mL NaOH 30% vào ống nghiệm, thêm 2–3 giọt CuSO₄ 2% rồi lắc; sau đó thêm khoảng 4 mL dung dịch lòng trắng trứng. Dung dịch màu tím xuất hiện do phản ứng biuret.
Phản ứng cho biết có từ hai liên kết peptide trở lên, không xác định duy nhất trình tự amino acid.
Ví dụ mẫu
Gly–Ala–Gly là tripeptide có hai liên kết peptide. Thủy phân hoàn toàn một mol cho hai mol Gly và một mol Ala. Với M Gly = 75 và M Ala = 89 g/mol:
M peptide = 2 × 75 + 89 − 2 × 18 = 203 g/mol.
> **Dễ nhầm:** Nếu chỉ cắt một liên kết, có thể xuất hiện Gly–Ala hoặc Ala–Gly. Không tạo Gly–Gly bằng việc chỉ cắt liên kết của chuỗi này, vì hai Gly ban đầu không đứng cạnh nhau.
Luyện tập
Chất nào cho phản ứng biuret màu tím theo phạm vi bài học?
Không có liên kết peptide.
Chỉ có một liên kết peptide.
Tripeptide có hai liên kết peptide.
Không có liên kết peptide.
Lời giải
**Cách làm**
Gly–Ala–Gly là tripeptide có hai liên kết –CO–NH– nên cho phản ứng biuret.
Ghi nhớ
- Peptide tuyến tính n gốc có n − 1 liên kết peptide.
- Thủy phân hoàn toàn trả về amino acid; từ tripeptide trở lên cho phản ứng biuret do có ít nhất hai liên kết peptide.
Đang học