Phản ứng thuận nghịch và cân bằng động

Phản ứng thuận nghịch được viết bằng hai mũi tên ngược chiều: $$\mathrm{H_2(g)+I_2(g)\rightleftharpoons2HI(g)}.$$ - Chiều tạo HI từ H₂, I₂ là chiều thuận. - Chiều HI phân hủy thành H₂, I₂ là chiều nghịch. Trong cùng điều kiện, sản phẩm của chiều này là chất phản ứng của chiều kia. Cần xét hệ kín vì sự thất thoát chất sẽ làm thay đổi thành phần của hệ.

Khi hệ đạt cân bằng ở nhiệt độ không đổi: - nồng độ các chất không đổi theo thời gian; - các tính chất vĩ mô như màu sắc, áp suất cũng ổn định; - nồng độ không nhất thiết bằng nhau; - phản ứng thuận và nghịch vẫn diễn ra với tốc độ bằng nhau. Nếu một giây có 0,02 mol HI được tạo đồng thời 0,02 mol HI bị phân hủy, lượng HI tổng không đổi dù từng phân tử vẫn biến đổi.

Với cùng nhiệt độ và cùng tổng lượng nguyên tố trong một bình kín, hệ có thể tiến tới cùng trạng thái cân bằng dù ban đầu chứa chủ yếu chất phản ứng hay chủ yếu sản phẩm. Điều này không có nghĩa mọi hệ ban đầu đều cho cùng thành phần cuối. Thành phần cân bằng còn phụ thuộc nhiệt độ, thể tích và tổng lượng từng chất đã nạp.