Từ bảng phần trăm tới hai biểu đồ tròn
Dùng bảng 7, chọn năm 1999 và 2024. Mỗi năm có ba nhóm cộng 100%; có thể dùng hai vòng tròn cùng bán kính để thể hiện riêng cơ cấu.
Góc mỗi phần bằng tỉ trọng×3,6°. Ví dụ dưới 15 tuổi năm 1999: 33,1×3,6=119,16°. Tự tính các góc còn lại, vẽ, ghi năm, đơn vị, chú giải và nguồn.
Nhận xét gắn hai mốc và đại lượng
Từ 1999 đến 2024, nhóm dưới 15 giảm 9,8 điểm phần trăm; nhóm 15–64 tăng 6,3 điểm; nhóm từ 65 tăng 3,5 điểm. Cần ghi năm và đối tượng cho từng chênh lệch.
Hai vòng cùng bán kính ở đây chỉ so cơ cấu, không có nghĩa hai năm bằng tổng dân số. Muốn thể hiện thêm quy mô cần số tổng và cách thiết kế khác phù hợp.
Chọn một vấn đề thực tế để giải thích
Chọn một hướng: gia tăng tự nhiên giảm; mất cân bằng giới tính khi sinh; già hóa; hoặc phân bố không đều. Thu thập tư liệu, viết phần giải thích ngắn rồi trình bày.
Có thể xét mức sinh và mức tử cho gia tăng tự nhiên; mức sinh và tuổi thọ cho già hóa; tâm lí ưa thích con trai và hành vi lựa chọn giới tính cho mất cân bằng khi sinh; tổ hợp tự nhiên, kinh tế, lịch sử cho phân bố. Liên hệ địa phương cần nguồn đúng nơi, thời gian và phạm vi.
Bài luyện
Góc nhóm dưới 15 tuổi năm 1999 tính thế nào?
Đã chia thay vì nhân khi đổi % ra góc.
100% tương ứng 360°, không phải 100°.
Không đúng quan hệ tỉ trọng và góc tròn.
Đúng. Góc bằng tỉ trọng phần trăm nhân 360÷100=3,6.
Lời giải
Góc bằng tỉ trọng phần trăm nhân 360÷100=3,6.
Bài luyện
Nhóm 15–64 thay đổi bao nhiêu giữa hai mốc?
Hai giá trị đang là tỉ trọng.
Đã dùng tỉ trọng cuối thay mức thay đổi.
Đúng. 67,4−61,1=6,3 điểm phần trăm.
67,4 cao hơn 61,1.
Lời giải
67,4−61,1=6,3 điểm phần trăm.
Bài luyện
Hai vòng tròn cùng bán kính trong hình chứng minh điều gì?
Góc phụ thuộc tỉ trọng riêng từng nhóm.
Đúng. Phải đọc mục đích hình; muốn so thêm quy mô cần dữ liệu tổng tương ứng.
Bán kính được chọn để so cơ cấu, không là bằng chứng tổng số.
Tỉ trọng và tổng dân số đều có thể thay đổi.
Lời giải
Phải đọc mục đích hình; muốn so thêm quy mô cần dữ liệu tổng tương ứng.
Bài luyện
Giải thích già hóa nên xét quan hệ nào?
Đúng. Cần nối biến đổi cơ cấu với các quá trình dân số và dùng bằng chứng đúng phạm vi.
Đó là biểu hiện cần giải thích, chưa là nguyên nhân của già hóa.
Không giải thích đúng quan hệ mà bài nêu; còn phải xét cơ cấu và các quá trình dân số.
Không phù hợp cơ chế già hóa khi tuổi thọ tăng được bài trình bày.
Lời giải
Cần nối biến đổi cơ cấu với các quá trình dân số và dùng bằng chứng đúng phạm vi.
Đang học