Thực hành từ bốn mốc và hai đơn vị
Dùng bảng 12.3 SGK trang 57; các số đầy đủ đã tách thành bảng lợn–gia cầm và trâu–bò trong hai bài trước. Đọc lại bốn mốc 2010,2015,2020,2024, tên loại và đơn vị.
Hình dưới dùng bốn khung có thang riêng để xem diễn biến. Không so độ cao giữa các khung; không lấy số triệu con đặt ngang số nghìn con mà chưa đổi đơn vị.
Tính chỉ số để so mức thay đổi tương đối
Lấy 2010=100%, chỉ số 2024=số lượng 2024÷số lượng 2010×100. Bảng sau do BTVN tính từ bảng 12.3, làm tròn một chữ số thập phân, không phải số con.
| Loại | 2010 (%) | 2024 (%) |
|---|---|---|
| Trâu | 100,0 | 69,7 |
| Bò | 100,0 | 105,2 |
| Lợn | 100,0 | 97,0 |
| Gia cầm | 100,0 | 193,5 |
Gia cầm có chỉ số khoảng 193,5%, tức quy mô gần 1,93 lần, tăng khoảng 93,5% so 2010; không gọi tăng 193,5%. Chỉ số bỏ đơn vị nhưng vẫn phải dùng cùng loại vật nuôi khi lập tỉ số.
Viết nhận xét rồi giải thích có căn cứ
Tự viết nhận xét theo từng loại, dẫn số: trâu giảm qua các mốc; bò tăng hai đầu nhưng biến động; lợn tăng giảm và 2024 chưa về mức 2010; gia cầm tăng qua các mốc. Phân biệt thay đổi tuyệt đối, chỉ số và phần trăm tăng.
Giải thích dựa SGK/SGV: cơ giới hóa và hiệu quả tác động đàn trâu; nhu cầu, phương thức nuôi, thức ăn, công nghệ, dịch bệnh tác động theo loại. Bảng tự nó chưa chứng minh chính xác từng nguyên nhân. Trình bày, đối chiếu và sửa; câu luyện không thay đoạn phân tích tự viết.
Bài luyện
Gia cầm 2024 so 2010 có chỉ số khoảng 193,5%. Mức tăng là bao nhiêu?
Đó là chỉ số quy mô với đầu kì 100, chưa trừ 100.
Nhầm hệ phần trăm với số lần.
Số 2024 cao hơn 2010.
Đúng. (584,1÷301,9×100)−100≈93,5%.
Lời giải
(584,1÷301,9×100)−100≈93,5%.
Bài luyện
Công thức chỉ số quy mô 2024 với 2010=100 là gì?
Khác đối tượng, đơn vị, không là chỉ số theo thời gian của một loại.
Đã đảo năm gốc và năm cần so.
Đúng. Giữ cùng loại, cùng khái niệm và đơn vị trong tử, mẫu.
Đó là chênh lệch tuyệt đối.
Lời giải
Giữ cùng loại, cùng khái niệm và đơn vị trong tử, mẫu.
Bài luyện
Nhận xét nào có thể chứng minh trực tiếp từ bảng?
Chỉ số hai đầu chưa phản ánh mọi mốc.
Đúng. 2 917,7→2 626,1→2 332,8→2 032,4 nghìn con là chuỗi giảm.
Bảng không xác định nguyên nhân sự kiện như vậy.
Sản lượng còn tùy năng suất, cơ cấu và đối tượng.
Lời giải
2 917,7→2 626,1→2 332,8→2 032,4 nghìn con là chuỗi giảm.
Bài luyện
Sản phẩm nào hoàn thành nhiệm vụ?
Đúng. Cần xử lí, nhận xét và giải thích bằng căn cứ rồi trình bày, sửa.
Chưa có phân tích tự viết.
Chưa thể hiện xử lí dữ liệu.
Thiếu bằng chứng và kiểm phạm vi.
Lời giải
Cần xử lí, nhận xét và giải thích bằng căn cứ rồi trình bày, sửa.
Đang học